مامە کوڕنوو

شێوەزار: سۆرانی 2294
مامە کوڕنوو، ڕاکشاوی گردەکەی سەیوانەکەم
سەر ڕەحەت، دڵ بێ گرێ، گوێ شل کە بۆ داستانەکەم
سەیرە، بەزمە، هەڵپەڕینە، پڕ لە قاقا و خەندەیە
نەعرەتەی گوێ کەڕ ئەکا، جۆش و کوڵی سەیوانەکەم
ئەرخەوان سوورە، بەهارە، گوڵشەنە، ڕازاوەیە
دەشت و کۆ ڕەنگین و پڕشۆیە وەنەوشەی یانەکەم
خەرمەنی لالە لە کۆهساران و پێدەشت و نشێو
سوورترە لەو خوێنە باریوەی کوڵی گریانەکەم

دلبەران سرک و بەناز و ڕەوتی نەرم و ئیستەکەی
سەد توانج ئەگرێتە ئاهووی دەشتەکەی شێروانەکەم
هەڵبڕە چاوی نومایش تێر سەرنجی ورد بدە
وەک بەجێت هێشت وا نەماوە شارەکەی جارانەکەم
ئەو بەهارەی تۆ بەجێت هێشت پڕ برینی تازە بوو
پڕ لە ئافاتی لەپڕ بوو بۆ گوڵی ئینجانەکەم
ئەو گوڵەی ئاواتی کورد بوو بێتە پشکوتن دەمێ
ڕایوەشێنێ بای شەماڵی نەرمی کوردستانەکەم

ئەو کەسەی دەستی ئەنایە بین و قوڕگی ئەو گوڵە
چنگی خوێناوی ئەنایە ناو دڵە پڕژانەکەم
ئێمە ئارەق ڕشتن و بازوو وەشاندن، بێ خەوی
ئەو گڕ و پشکۆی ئەخستە ژێر بنی خەرمانەکەم

ئێستە وا خۆی دائەنێ بۆتە فریشتەی ئاسمان
بۆتە دوکتۆر و برینپێچی برینی گیانەکەم
مامە کوڕنوو چی بڵێم زیاتر لەوەی «خالس» ئەڵێ:
فێست و ڕێوی و مێزەر و مەیموونە سەیری بانەکەم
وەک وتم: سەیرە لە بانە... یا وەکوو «نالی» ئەڵێ:
زیندەگیم تاڵە کە زەلکاو بێ بە تیمارخانەکەم!

کوڕنوو: ئەحەی کوڕنوو، ناوی ئەحمەدی کوڕنووە لە زەمانی کاک ئەحمەدی شێخا نۆکی کوڵانووە، لەبەر ئەوەی پیاوێکی خۆش مەشرەب و قسەخۆش بووە و حەرەکاتی سەیر و سەمەرەی کردووە و بۆتە هۆی بەزم و پێکەنین و خۆشی، کاک ئەحمەد بردوویەتی بۆ حەج. پیاوێکی عاقڵ و هۆشمەند بووە و گاڵتەی بە ناهەمواری زەمانە هاتووە. خەڵکی شاری سلێمانی بووە و هەر لەوێش کۆچی دوایی کردووە.
گردی سەیوان: بەناوبانگترین گۆڕستانی شاری سلێمانییە کە ژمارەیێکی زۆر لە زانایان و شاعیرانی کورد لەوێدا نێژراون.
سەر ڕەحەت: مێشک هێمنە و بە هیچ کارێکی ناڕەواوە خەریک و ماندوو نییە.
گوێ شل کە: گوێ بگرە.
نەعرەتە: بۆ دەنگ و هاوارێکی بەرز و بەهێز بەکار دێت و وەک ئەڵێن: نەعرەتەی شێر یا نەڕەی شێر.
پڕ شۆیە: تەڕ و تووشە.
یانەکەم: خانەکەم، خانووەکەم.
سرک: ڕانەهاتووە، دەستەمۆ نەبوون.
ئێستەکەی: وەستانێکی ساتەوەختی.
دەشتەکەی شێروانەکەم: مەبەست لە دەشتی گەرمیانە و کەوتۆتە نێوان قەڵای شێروانەی لای دەربەندی خان و کفری و کەلار.
چاوی نومایش: چاوی بینایی و تەماشا کردن.
شارەکەی جارانەکەم: مەبەست لە شاری سولەیمانیی نازدار و پیرۆزە.
پڕ لە ئافاتی لەپڕ بوو: واتە پڕ بوو لە زیان بەخشین و کاری ترسناکی کۆت و پڕ... زۆر جار ئەوترێ: ئەم لافاوە بێ ئافات، بێ واتە، بێ زیان و بێ ترس بێت، بێ وەی بێ.
بێتە پشکوتن دەمێ:
دەمێ: واتە بۆ ساتێک بپشکوزێ.
بێ خەوی: بێداری، بە خەبەر، لێرەدا بە واتای ئێشک گرتن دێت.
خالس: نازناوی شیعری شاعیر.
Mame kurnû, rakşawî girdekey seywanekem
Ser rehet, dil bê girê, gwê şil ke bo dastanekem
Seyre, bezme, helperîne, pir le qaqaw xendeye
Ne’retey gwê ker eka, coşû kulî seywanekem
Erxewan sûre, behare, gulşene, razaweye
Deştû ko rengînû pirşoye wenewşey yanekem
Xermenî lale le kohsaranû pêdeştû nişêw
Sûrtire lew xwêne barîwey kulî giryanekem

Dilberan sirkû benazû rewtî nermû îstekey
Sed twanc egrête ahûy deştekey şêrwanekem
Helbire çawî numayş têr serincî wird bide
Wek becêt hêşt wa nemawe şarekey caranekem
Ew beharey to becêt hêşt pir birînî taze bû
Pir le afatî lepir bû bo gulî încanekem
Ew guley awatî kurd bû bête pişkutin demê
Rayweşênê bay şemalî nermî kurdistanekem

Ew kesey destî enaye bînû qurgî ew gule
Çingî xwênawî enaye naw dile pirjanekem
Ême areq riştnû bazû weşandin, bê xewî
Ew girû pişkoy exsite jêr binî xermanekem

Êste wa xoy da’enê bote firîştey asman
Bote duktorû birînpêçî birînî gyanekem
Mame kurnû çî bilêm zyatir lewey «xals» elê:
Fêstû rêwîw mêzerû meymûne seyrî banekem
Wek witim: seyre le bane... ya wekû «nalî» elê:
Zîndegîm tale ke zelkaw bê be tîmarxanekem!

Kurnû: ehey kurnû, nawî ehmedî kurnuwe le zemanî kak ehmedî şêxa nokî kulanuwe, leber ewey pyawêkî xoş meşrebû qisexoş buwew herekatî seyrû semerey kirduwew bote hoy bezmû pêkenînû xoşî, kak ehmed birdûyetî bo hec. pyawêkî ’aqlû hoşmend buwew galtey be nahemwarî zemane hatuwe. xelkî şarî silêmanî buwew her lewêş koçî dwayî kirduwe.
Girdî seywan: benawbangitrîn goristanî şarî silêmanîye ke jimareyêkî zor le zanayanû şa’îranî kurd lewêda nêjrawin.
Ser rehet: mêşk hêmnew be hîç karêkî narewawe xerîkû mandû nîye.
Gwê şil ke: gwê bigre.
Ne’rete: bo dengû hawarêkî berzû behêz bekar dêtû wek elên: ne’retey şêr ya nerey şêr.
Pir şoye: terû tûşe.
Yanekem: xanekem, xanuwekem.
Sirk: ranehatuwe, destemo nebûn.
Êstekey: westanêkî satewextî.
Deştekey şêrwanekem: mebest le deştî germyanew kewtote nêwan qelay şêrwaney lay derbendî xanû kifrîw kelar.
Çawî numayş: çawî bînayîw temaşa kirdin.
Şarekey caranekem: mebest le şarî suleymanîy nazdarû pîroze.
Pir le afatî lepir bû: wate pir bû le zyan bexşînû karî tirsinakî kotû pir... zor car ewtirê: em lafawe bê afat, bê wate, bê zyanû bê tirs bêt, bê wey bê.
Bête pişkutin demê:
Demê: wate bo satêk bipşikuzê.
Bê xewî: bêdarî, be xeber, lêreda be watay êşk girtin dêt.
Xals: naznawî şî’rî şa’îr.

ڕاپۆرتی هەڵە