حەمە جەزا
ساقییا! وا بادەوە، وا بادەوە ڕوو لە لای من کە بە جامی بادەوە موشتەری وەک من لە مەیخانێ کەمن زۆربەیان شاد و بەکەیف و بێ خەمن مەی حەرامە بۆ سەهەندە و بێ خەمان مەستی بێ خەم بۆ چی بگرن ئێخەمان؟ ئەم شەرابە تاڵە دەرمانی خەمە لێی حەرام بێ ئەو کەسەی دەردی کەمە ئەم شەرابە ئاڵە بۆ بێ دەرد نییە لێی حەرام بێ ئەو کەسەی ڕەنگ زەرد نییە بۆ کەسێکە مەی: چزیلکی پێوە نێ بۆ چی ملهوڕ لێرە بینی پێوە نێ!؟ بۆ کەسێکە مەی: کە دەردی کارییە بێ خەمێک بیخواتەوە، زۆردارییە بۆ کەسێکە مەی: دڵی پڕ بێ لە داخ حەیفە لێی بخواتەوە بەرزە دەماخ!؟ ئەو کەسەی بێ کەس نییە و خانە خەراب دەک بەژاری ماری بێ بادە و شەراب ئەو کەسەی نەیچێشتووە دەردی ژیان ئەو کەسەی نەیدیوە ئێش و برک و ژان ئەو کەسەی نەکرا نیشانەی تیری خەم شانی دانەخزی لەبن باری ستەم ئەو کەسەی هەستی بە زۆرداری نەکرد تیخی زۆرداری برینداری نەکرد ئەو کەسەی دەستی لە ئەوکێ بەردرا ئەو کەسەی دوژمن لە ماڵی دەرکرا ئەو کەسەی نەیبینی هاتی دوژمنی نیری یەخسیریی لە ئەستۆ داڕنی ئەو کەسەی هێندە نەبوو زویر و زگار وا نەکەوتە بەر چەپۆکی ڕۆژگار ئەو کەسەی نەیهاڕی بەرداشی زەمان ئەوکەسەی زیڕەی نەگەییە ئاسمان ئەو کەسەی دووریی عەزیزانی نەدی تیر و تانەی بێ تەمیزانی نەدی تۆزی بەدبەختی لەسەر شانی نەنیشت لێی نەگیرا دەوروپشت و چوار تەنیشت ئەو کەسەی خواردی و لە بن سێبەر کەوت شەو لەبۆ کەیفێ لە ماڵێ دەرکەوت بۆ دەبێ بێت و بکا مەیخانە تەنگ!؟ شوێنی دیکە زۆرە بۆ گاڵتە و جەفەنگ ئەو کەسەی ڕاوی نەنێن لێرە و لەوێ ئەو کوڕەی ماچی کچانی دەس کەوێ ئەو کوڕەی هێشتا لە ژوانێ ڕێی هەیە سەیرە، زۆر سەیرە کە ئالوودەی مەیە ئەو کوڕەی دۆی داوەتی دەستی دەنێ بێتە ئێرە، چۆنە هەی دێی ناکەنێ!؟ ئەو کوڕەی کیژێک بەرەو ڕووی پێکەنێ ئەو کەسەی هەر سووکە ئاوڕێکی دەنێ ئەو کەسەی دەستی لە مەمکان گیر ببێ ئەو کەسەی تفڵی دڵی بۆ ژیر ببێ ئەو کەسەی پەنجۆڵە بکوشێ جاروبار ئەو کەسەی دەستی بگاتە گەردنی یار ساقییا، وا وەرگەڕێ، وا وەرگەڕێ ڕوو لە لای من کە، مەچۆ بۆ سەرپەڕێ لەنگەرێ بگرە، مەبە وا بەرزەفڕ بێنە بۆ من، بێنە بۆ من، جامی پڕ مەی حەڵاڵە بۆ منی وێرانەماڵ بۆ منی سەرگەشتەو و ڕووت و ڕەجاڵ بۆ منی بابردەڵەی گردەنشین بۆ منی دڵ پڕ لە ناسۆر و برین بۆ منی ئاوارەو و دوورە وەتەن بولبولی بێ بەش لە گوڵزار و چەمەن پەڕ وەریوی، باڵ شکاوی، دەنگ بڕاو بێ بژیوی، بەش خوراوی، دەرکراو پیری زورهانی، کەنفتی، دەربەدەر دیدە سووری، دڵ مەکۆی دەردی سەر داتەپیوی، بێ پەسیوی بێ قەرار بێ کەسی، دەستە شکاوی، کۆڵەوار لێو بەباری، دەردەداری، ڕەنجەڕۆ شاعیری جوانی پەرستی دڵ بەسۆ ساقییا! بۆ کوێ دەچی، بۆ کوێ دەچی؟ تۆش لەڕاست ئەو ملهوڕانە ملکەچی؟ تۆش بە ڕەنگ و بۆی ئەوان خواردت فریو؟ چاوی تۆشی هەڵفریواند زێڕ و زیو؟ تۆش دەگۆڕیەوە دەگەڵ گەوهەر هونەر؟ کەنگێ گەوهەر جوانی کردن بەختەوەر زێڕ بەڵایە، بێ وەفایە دەوڵەمەند هەر هونەر نەمرە، هونەروەر مەرد و ڕەند چڵکی دەستە ماڵی دنیا وەک دەڵێن ماڵپەرست پەیمان شکێنە و بێ بەڵێن قەدری جوانی کوا دەزانێ ماڵپەرست جوانپەرستە پیری خاوەن زەوق و هەست نا مەچۆ، جوانێ مەچۆ، واوە مەچۆ؟ تۆ فریوی زێڕ و زیوی وان مەخۆ ئەو هەوەسبازانە جێی متمانە نین هەر دەزانن گوڵ چنین و بەی ڕنین نابێ قەت ناڵەی جودایی بێ ئەسەر جا چ نەی بیکا چ پیاوی دەربەدەر بۆیە ناڵەم تێکەڵی نەی کردووە شیوەنێکم پێیە نەی نەیکردووە لێم گەڕێ با دەربڕم سۆزی دەروون لێم گەڕێ تا هەڵوەرێنم ئەشکی ڕوون شیوەنی من شیوەنی ئینسانییە بانگی ئازادی و گڕووی یەکسانییە شیوەنی من شینی کوردی بێ بەشە ئەو گەلەی حاشا دەکەن لێی و هەشە با لە زارم بێتەدەر پشکۆی شێعر با فراوانتر بکەم ئاسۆی شێعر یادی یاران و وڵاتم ڕۆژ و شەو لێی حەرام کردم قەرار و خورد و خەو خەمڕەوێنێک لێرە من ناکەم بەدی چۆن پەنا بۆ مەی نەبەم، ساقی! ئەدی!؟ نابینم ناسیاو و دۆست و یاری خۆم نابینم خاک و وڵات و شاری خۆم ڕوو لەهەر لایە دەکەم نامۆیە بۆم نابینم جێژوان و کەونە لانەی خۆم شەو دەکێشم شەونخوونی و بێ خەوی ڕۆژ دەچێژم دەرد و داخی بێ ئەوی چۆن نەناڵێ ئەو دڵەی پڕ هەستی من؟ چۆن لە ئەژنۆ ببنەوە دوو دەستی من؟ چۆن نەناڵێ ئەو دڵە ئەنگاوتەیە؟ بەرد لە بەردی بێتەوە دەنگی هەیە ژانی ناسۆری جوداییم چێشتووە هەرچی خۆشم ویستووە جێم هێشتووە هەڵبڕاوم من لە یاری نازەنین دەرکراوم من لە خاکی دڵنشین کوا پەریخان بەند و باوم بۆ بڵێ!؟ بۆ نەسووتێم نەبمە پۆلووی سەر کڵێ!؟ ئەو لە زۆزان، من لە ئارانێ دەژیم کێ دەڵێ ئەمنیش وەلی دێوانە نیم!؟ کوردەواری، ئەی وڵاتە جوانەکەم ڕۆڵەکەم! خێزانەکەم! باوانەکەم! ئەی ئەوانەی قەت لەبیرم ناچنەوە ئێستە بمبینن ئەرێ دەمناسنەوە؟ بوومە گەپچاڕ و دەکا گاڵتان بەمن ئەو ڕمووزنەی زەندەقی چووبوو لە من ئەی ڕەفیقان، ئەی عەزیزانی وڵات! ئەی برای هاوسەنگەری جەرگەی خەبات! گەر دەناڵێنم، ئەمن پەککەوتە نیم تێ دەکۆشم بۆ وەسڵ تاکوو بژیم کۆششی من زۆر بەجێیە و زۆر ڕەوا چونکە قانوونی تەبیعەت وایە، وا ڕێگە دەبڕم، کوانێ هەنگاوم شلە ڕاستە بێ هێزم، دەکەم ئەمما ملە هەر دەپێوم کێو و شاخ و چۆڵ و دەشت دێم بەرەو کوێستان بەرەو باخی بەهەشت دێم بەرەو زیخ و چەو و کانیاوی خوەم چۆن لەوانە وەردەگێڕم چاوی خوەم دێم بەرەو هۆبە و هەواری باسەفا دێم بەرەو لادێ، بەرەو کانگەی وەفا دێم ببینم نیشتمان و زێدەکەم دێم ببینم خزم و کاک و دێدەکەم دێم و دەگرم بازی بێری شۆخ و شەنگ دیم و دەگرم دەستی دۆی جوان و چەلەنگ دێم و گوێم بۆ بەیت و لاوک هەڵدەخەم گوێم لەوانە بێتەوە من کەڵ دەخەم دێم گراویی خۆم لە باوەش وەرگرم دێم نەهێڵم بەرهەڵست و بەرگرم دێم و هەڵدەمژم شنەی کوێستانی کورد دێم و دەچمە شەوڕنی بێستانی کورد دێم هەتا هەمبێ بڕست و بیر و هۆش گەر گلاشم، کوردەواری و ئێوە خۆش دێم و ناترسم لە پەرژینی بە زی هەر پەری سەرکەوت و دێوەزمە بەزی تا بمێنێ نووری چاو و هێزی پێم دێم و دێم و دێم و دێم و دێم و دێم دێم هەتا هەمبێ بڕست و بیر و هۆش گەر گلاشم، کوردەواری و ئێوە خۆش
Saqîya! wa badewe, wa badewe Rû le lay min ke be camî badewe Muşterî wek min le meyxanê kemin Zorbeyan şadû bekeyfû bê xemin Mey herame bo sehendew bê xeman Mestî bê xem bo çî bigirin êxeman? Em şerabe tale dermanî xeme Lêy heram bê ew kesey derdî keme Em şerabe ale bo bê derd nîye Lêy heram bê ew kesey reng zerd nîye Bo kesêke mey: çizîlkî pêwe nê Bo çî milhur lêre bînî pêwe nê!? Bo kesêke mey: ke derdî karîye Bê xemêk bîxwatewe, zordarîye Bo kesêke mey: dilî pir bê le dax Heyfe lêy bixiwatewe berze demax!? Ew kesey bê kes nîyew xane xerab Dek bejarî marî bê badew şerab Ew kesey neyçêştuwe derdî jyan Ew kesey neydîwe êşû birkû jan Ew kesey nekira nîşaney tîrî xem Şanî danexzî lebin barî sitem Ew kesey hestî be zordarî nekird Tîxî zordarî birîndarî nekird Ew kesey destî le ewkê berdira Ew kesey dujmin le malî derkira Ew kesey neybînî hatî dujminî Nîrî yexsîrîy le esto darnî Ew kesey hênde nebû zwîrû zigar Wa nekewte ber çepokî rojgar Ew kesey neyharî berdaşî zeman Ewkesey zîrey negeyye asman Ew kesey dûrîy ’ezîzanî nedî Tîrû taney bê temîzanî nedî Tozî bedbextî leser şanî nenîşt Lêy negîra dewrupiştû çwar tenîşt Ew kesey xwardîw le bin sêber kewt Şew lebo keyfê le malê derkewt Bo debê bêtû bika meyxane teng!? Şwênî dîke zore bo galtew cefeng Ew kesey rawî nenên lêrew lewê Ew kurey maçî kiçanî des kewê Ew kurey hêşta le jwanê rêy heye Seyre, zor seyre ke alûdey meye Ew kurey doy dawetî destî denê Bête êre, çone hey dêy nakenê!? Ew kurey kîjêk berew rûy pêkenê Ew kesey her sûke awrêkî denê Ew kesey destî le memkan gîr bibê Ew kesey tiflî dilî bo jîr bibê Ew kesey pencole bikuşê carubar Ew kesey destî bigate gerdinî yar Saqîya, wa wergerê, wa wergerê Rû le lay min ke, meço bo serperê Lengerê bigre, mebe wa berzefir Bêne bo min, bêne bo min, camî pir Mey helale bo minî wêranemal Bo minî sergeştewû rûtû recal Bo minî babirdeley girdenşîn Bo minî dil pir le nasorû birîn Bo minî awarewû dûre weten Bulbulî bê beş le gulzarû çemen Per werîwî, bal şikawî, deng biraw Bê bijîwî, beş xurawî, derkiraw Pîrî zurhanî, keniftî, derbeder Dîde sûrî, dil mekoy derdî ser Datepîwî, bê pesîwî bê qerar Bê kesî, deste şikawî, kolewar Lêw bebarî, derdedarî, rencero Şa’îrî cwanî peristî dil beso Saqîya! bo kwê deçî, bo kwê deçî? Toş lerast ew milhurane milkeçî? Toş be rengû boy ewan xwardit firîw? Çawî toşî helfirîwand zêrû zîw? Toş degoryewe degel gewher huner? Kengê gewher cwanî kirdin bextewer Zêr belaye, bê wefaye dewlemend Her huner nemre, hunerwer merdû rend Çilkî deste malî dinya wek delên Malperist peyman şikênew bê belên Qedrî cwanî kwa dezanê malperist Cwanperiste pîrî xawen zewqû hest Na meço, cwanê meço, wawe meço? To firîwî zêrû zîwî wan mexo Ew hewesbazane cêy mitmane nîn Her dezanin gul çinînû bey rinîn Nabê qet naley cudayî bê eser Ca çi ney bîka çi pyawî derbeder Boye nalem têkelî ney kirduwe Şîwenêkim pêye ney neykirduwe Lêm gerê ba derbirim sozî derûn Lêm gerê ta helwerênim eşkî rûn Şîwenî min şîwenî însanîye Bangî azadîw girûy yeksanîye Şîwenî min şînî kurdî bê beşe Ew geley haşa deken lêyû heşe Ba le zarim bêteder pişkoy şê’ir Ba firawantir bikem asoy şê’ir Yadî yaranû wilatim rojû şew Lêy heram kirdim qerarû xurdû xew Xemrewênêk lêre min nakem bedî Çon pena bo mey nebem, saqî! edî!? Nabînim nasyawû dostû yarî xom Nabînim xakû wilatû şarî xom Rû leher laye dekem namoye bom Nabînim cêjwanû kewne laney xom Şew dekêşim şewnxûnîw bê xewî Roj deçêjim derdû daxî bê ewî Çon nenalê ew diley pir hestî min? Çon le ejno bibnewe dû destî min? Çon nenalê ew dile engawteye? Berd le berdî bêtewe dengî heye Janî nasorî cudayîm çêştuwe Herçî xoşim wîstuwe cêm hêştuwe Helbirawim min le yarî nazenîn Derkirawim min le xakî dilinşîn Kwa perîxan bendû bawim bo bilê!? Bo nesûtêm nebme polûy ser kilê!? Ew le zozan, min le aranê dejîm Kê delê emnîş welî dêwane nîm!? Kurdewarî, ey wilate cwanekem Rolekem! xêzanekem! bawanekem! Ey ewaney qet lebîrim naçnewe Êste bimbînin erê demnasnewe? Bûme gepçarû deka galtan bemin Ew rimûzney zendeqî çûbû le min Ey refîqan, ey ’ezîzanî wilat! Ey biray hawsengerî cergey xebat! Ger denalênim, emin pekkewte nîm Tê dekoşim bo wesil takû bijîm Koşşî min zor becêyew zor rewa Çunke qanûnî tebî’et waye, wa Rêge debirim, kwanê hengawim şile Raste bê hêzim, dekem emma mile Her depêwim kêwû şaxû çolû deşt Dêm berew kwêstan berew baxî beheşt Dêm berew zîxû çewû kanyawî xwem Çon lewane werdegêrim çawî xwem Dêm berew hobew hewarî basefa Dêm berew ladê, berew kangey wefa Dêm bibînim nîştimanû zêdekem Dêm bibînim xizmû kakû dêdekem Dêmû degirim bazî bêrî şoxû şeng Dîmû degirim destî doy cwanû çeleng Dêmû gwêm bo beytû lawik heldexem Gwêm lewane bêtewe min kel dexem Dêm girawîy xom le baweş wergirim Dêm nehêlim berhelistû bergirim Dêmû heldemjim şiney kwêstanî kurd Dêmû deçme şewrnî bêstanî kurd Dêm heta hembê biristû bîrû hoş Ger gilaşim, kurdewarîw êwe xoş Dêmû natirsim le perjînî be zî Her perî serkewtû dêwezme bezî Ta bimênê nûrî çawû hêzî pêm Dêmû dêmû dêmû dêmû dêmû dêm Dêm heta hembê biristû bîrû hoş Ger gilaşim, kurdewarîw êwe xoş