Sherko Bekas
لە تاریکە شەوێکی هاوێنی 1988دا هەر لە ڕۆژئاوای «تۆپزاوا» بە چەند کیلۆمەترێ دوور دەحام لەسەر گردۆڵکەیێک ڕاوەستابوو. لەوێوە چاودێری هەڵکەندنی ئەو ڕیزەچاڵانەی ئەکرد کە چەند شۆڤڵێ بەردەوام لمۆزیان تێژەنیبوو. «قەحتان و عەدنان»یش لە دامێنا هات و چۆیان بوو. دەحام لە هەڕەتی هێز و گوڕ و سەرکەوتنا بوو. دەحام لەبەر خۆیەوە ئەیوت: -ئێمە واهاتووین کە نەڕۆین! [هەر] وەکوو چۆن شمشێر هاتە ناو خوێنەوە و ئیتر نەڕۆی! ئەسپ هاتە ناو شاڵاوی قادسییە و یەرموکەوە و ئیتر نەڕۆی باهۆز هاتە ناو دەنگی سوارچاکانەوە و ئیتر نەڕۆی دیجلە هاتە ناو جەستەی ئەم عێڕاقەوە و ئیتر نەڕۆی ئێمە وا هاتوون کە نەڕۆین باز هاتە ناو ئەم ئاسمانی عەڕەبەوە و ئیتر نەڕۆی! ئێمە وا هاتوون کە نەڕۆین مانەوە لەناو تەماشای یەک بە یەکی ئەم خەڵکەدا مانەو لەناو بێدەنگی و لە نادیارا و لە چرپەچرپی زمان و جوڵانەوەی دەست و پەنجە و لە شەوگاری هەناسەدا! هەموو شتێ بە ڕەنگی خۆمان ڕەنگ ئەکەین ڕەنگی دوورگە، ڕەنگی سەرۆک، ڕەنگی قائید ئاو و هەوا و شاخ و دەشت و دار و بەرد و [لەدایکبوون] و مردن و هەموو شتێ بە ڕەنگی خۆمان ڕەنگ ئەکەین هێز هێز هێز هێز حەقیقەتێ لە یەزداندا و لە ئاسندا و لەناو چەکدا و لە مستەکۆڵەی ئێمەدا حەقیقەتێ لە ئاگرا لەم ڕاجیمە و زرێپۆش و خومپارانە و لە لوولەی ئەم تۆپانەدا! وەک ڕابردوو ملمان کەچ کرد بە زریانی ئۆقیانوس تا پاردەی چین و ئەندەلوسمان وەک موستیلە کردە پەنجەی مێژوومان و دنیامان وەک ئەسپ زین کرد! ئەبێ ڕابردوو بێتەوە بەردەممان و خۆمان هەڵدەینە سەر پشتی و بیئاژوین بەرەو ئایندە! من ڕاوەستاوم لە مەجدا سەرم لەناو ئەستێرەدا و قاچم لەسەر تەپڵی سەری شاخ داناوە! هەموو کێوەکانمان یخ دا گەیشتینە دوا نوختەی بەرد و نەهێنی ئاومان گۆڕی بەو شێوەیەی گوللە ویستی بامان گۆڕی بەو شێوەیەی بۆمبا ویستی وەرزمان گۆڕی بەو شێوەیەی قائید ویستی مێژووی یاخیمان هەڵتەکاند [بەو شێوەیەی] کە بارووت و تەقینەوەی باوەڕ ویستی تەماشاکە وا ئیستاکە [نەک هەر خۆیان] کام چیایان زۆر بڵند و دانەوییە و لەسەر چۆکە! وەختێ هاتم هەر لە ڕێوە من بەزەییم فڕێدایە چاڵێکەوە و هەتا نەمرد بەجێمنەهێشت هەر لە ڕێوە من فرمێسکم لەم چاوانەم قەدەغە کرد هەتا نەمکوشت بەجێمنەهێشت! لەم ساتەدا شەوەزەنگ ئەزرنگێتەوە مانگ دیار نییە و هەر چاوی شۆڤڵ ئەبینێ و هەر دەنگی شۆڤڵ ئەبیسرێ و وا ئێستاکە من لەسەر گردێ وەستاوم گرد نووزەی دێ و لە دامێندا شەوقی تیژی شۆڤڵەکان ڕیزەچاڵێ نیشان ئەدا ڕیزەچاڵێ هەڵکەنراون چاوەڕوانی پڕبوونەوەن بە حەرف و وشەی زمانێ کە غەریبن بە زمانم بە دیرۆکێ کە [یاخییە لە دیرۆکم] بەو سەر و دەست و قاچانەی لە نەژادی مەجووسن و [لەم بەهەشتی ئەم] وڵاتەدا جێگە ناگرن! لەسەر گردێ ڕاوەستاوم گرد نووزەی دێ و لەناو دەنگی گرمژنی حەففارەدا، پاڕانەوە و زریکە و قیژە و هاوار و تا هاژەهاژی زەریاشی تیا ون ئەبێ! لە هاوینی ۱۹۸۹دا و لە ژێرزەمینی ماڵێکی شاری سلێمانیا شاعیرێکی گەنج، سەربازی فیرار، خەریکی نووسینی کۆمەڵێ لەو قیژە و زریکە پەرت پەرت و خۆڵاویانە بوو کە لە سەحرای عەرەبستانەوە هاتبوون و دوای ساڵێک گەیشتبوونە ژێرزەمینەکەی ئەم. بەداخەوە ئێمە لەو هەموو هەناسە و قیژە و زریکە و وێنە و ئاوێنە ورد و خاشانە، ئەم چەند نموونەیەمان دەسکەوت یەکەم: لەو بیابانەی خوارەوە لە هەرجێیێک هێڵەکێ خۆڵ ببێژنەوە لەسەر کۆزەری هێڵەکا ئەبێ هەر وردەنینۆکی پەنجەیێک و یان وردەئێسکی لۆلاقی کوردێکی تیا بدۆزنەوە! دووەم: گوێچکەی شێعرم زۆر پووکەپووک و کڕووزە و ناڵەناڵی عومری خۆمی بیرچۆتەوە بەڵام ئەوەی کە بەردەوام لەناو گوێچکەی شێعری منا دێت و ئەچێ و ئازارە و ئەزرنگێتەوە زریکەی ژنە ئەنفال و کچەکانمە و هەتا ئەمرم ئەم کاروانی زریکەیە هەر دێت و دێ و دوایی نایە و نابڕێتەوە... سێهەم: ئەو ڕۆژەی خۆڵ بێتە قسە و بڵێن بدوێ و یان بنووسە و لە جیهانا پێشبڕکێیە لە ئازارا من دڵنیام ئەرزێک نییە لە دنیادا خۆڵێک نییە لە دنیادا ئەوەندەی کۆستی لای ئێمە جوان بنووسێ و پڕ بێ لە شەوی زمان و لە ئاخی کورتەچیرۆک و لە ئەشکەنجەی شانۆنامە و لە داهێنانی ناو مردن من دڵنیام ئەگەر غەدرمان لێنەکرێ نۆبڵی خوا لە خەڵاتی مەرگەسات و بێکەسیدا هەر ئەم کوردە وەریئەگرێ! چوارەم: تەنها وەختێ کە خواوەندی تیا نوستبوو حەقیقەتی تیا نوستبوو ساڵی ئەنفالی ئێمە بوو! پێنجەم: لەو دنیا کە قوربانییەکانی ئێمە هەڵەسنەوە و ئەچنە بەر بارەگای خودا و بە یەکەوە هەموو خۆیان ئەتەکێنن ئەو تۆزەی لەوان هەڵەسێ سەراپای عەرشی خواوەن و پەروەردگار دائەپۆشێ! شەشەم: مێژوویێکە هاوارمان هێندە تەنیایە برینمان هێندە بێکەسە تەنیایی لێمان بێزارە و بێکەسییش لێمان وەڕسە! حەوتەم: شەوێک ئەسیاری هەناسەی ڕۆژژمێری هەشتا و هەشت بووم ئەمویست گۆڕیچەی بژمێرم ئەمویست هەنیسکی بژمێرم ئەمویست فرمێسکی بژمێرم هەتا خودی ژمارە خۆی هاتە جواب و وتی: چی ئەکەی!؟ منی ڕۆژژمێر ناوێرم مەرگەساتی تۆ بژمێرم! هەشتەم: ئەڵێن ژنێکی گەرمەسێر داویەتیە دەشت بووە بە گڕەی بێ داڵدە و بە تەوارێکی شێت و وێت ئەڵێن بووە بە زیگاری سەرقەبرانی باڵندەکان بووە بە زێوانی گردی دار چوالە جوانەمەرگەکان خەڵکی ئەڵێن هەر کەس بە لایا تێپەڕێت گوێی لێ ئەبێت ژنە ئەڵێت: زۆر جار شتم لێ ون بووە جارێک مریشکێکی کونج و جارێکی دی دوو جووجەڵە و لە بیرم بێ دوو موستیلە و دوو جاریش دوو پەنجا فلسی و جارێکشیان کارژۆلەیێک بە دوایانا من ناو ماڵ و ماڵە هاوسێ و ئەم ڕێ و بان و دەشتانەیان بۆ گەڕاوم بەڵام ئیستا من سۆمای چاوم ون بووە من ڕوانین و من بیستنم لێ ون بووە دەستەکانیان لێ دزیوم کوولەکەی ڕۆحیان بردووم و من ژیانم لێ دزراوە من نازانم ئاخر کوێیان بۆ بگەڕێم!؟ نۆیەم: چونکە ئەوان لەو دوورەن چاوێک نییە لە منەوە نزیک بێ! چونکە ئەوان زۆر تینوون ئاوێک نییە لە منەوە دوور نەبێ چونکە ئەوان پەژموردەن شتێک نییە لەناو منا شین ببێ چونکە ئەوان نادیارن منیش دیارم نەماوە دەیەم: من هەر دانیشتووم بەرامبەر شاتووی داوێن پەمەیی و چۆلەکەیەک دێ و ئەنیشێتەوە و لە جریوەیا هەواڵی پێیە - هێشتا هەر ماون سڵاویان هەیە! من ڕاوەستاوم بەرامبەر هەوری هەناو قەترانی و دێتە سەر سەرم و گرمە گرم ئەکا و هەواڵی پێیە - وان لە شوێنێکا منیش ناوێرم بە سەریا ڕەد بم! من درێژبووم و «با»یەکی گێژی کراس خۆڵاویی ئەگاتە لام و هەواڵی پێیە - لە تۆپزاوان هاوار هاوار و زریکە و قیژە منی کەڕ کردوو شەوانی ژانی ئەو هەموو ژنە منی کوێر کرد و وا بەم حاڵەوە گەیشتوومە لات! یانزەهەم: هەموو جارێ بە دۆڵەکەی ئەسحابانا کە ڕەد ئەبم درەختی سەر شەخسەقەبرێ ڕامئەگرێت و دێتە پێشێ بە چڵێکی تیز بە پاشمەوە ئەکات و پێئەکەنێ و دوایی ئەڵێ: گەوجە! ئەوەی لەبن منا ڕاکشاوە و جارێک لووتی و جارێکی تر تۆ قاچەکانی ماچ ئەکەی گڵی ئەخۆی خۆڵی ئەخۆی یەکەم ئەستێرەت ئەم کوشتی و یەکەم کانیت ئەم خنکاندی و یەکەم خوێننامەی ئەنفالیش بەدەم باگژەی لمەوە ئەم بوو بەسەر مەزرا و ڕەز و دەغڵ و ژن و شاخەکانی تۆدا خوێندی! دوانزەهەم: لەو ساڵەدا لە جێی کولانەی داڕووخاو سەگەکانی ئەو گوندانە لانکە و بێشکەی بەجێماوی مناڵانی ئێمەیان کرد بە کولانە! سیانزەهەم: لە خوار کفریژنێک هەیە لە چاوانیا و لە بینینیا سێ ڕەهەندی تیا نەماوە نە ڕۆژهەڵات نە خۆرئاوا و نە لای باکوور لەوساکەوە چاوەڕوانە هەموو ڕۆژێ دێتە دەرێ و لەبەر دەرگا دائەنیشێ و چاو ئەبڕێتە ئاسۆی دووری تەنها ڕەهەند دەشتی باشوور! چواردەهەم: درەختەکانی گوێ سیروان زۆر بە دەگمەن خەو ئەبینن بەڵام ئەگەر خەویان بینی تەنها یەک دیمەن ئەبینن هەڵکێشان و بڕینەوە و گواستنەوەیان بۆ بیابان! پانزەهەم: دنیا بە باڵای ئەم کۆستەی خۆم ئەپێوم لەهەر کوێوە یان هەر کەسێ فرمێسکێکی بۆ ناردبم ئەیخەمە چاوی ڕۆحمەوە و تا هەتایە هەڵیئەگرم ئەوەی یەک قسەی کردبێ بۆ ئەم هۆڵۆکۆستی غەدرە من سەد پەیڤی خۆشەویستی بۆ ئەنێرم بەڵام ئەگەر خوداوەند و پێغەمبەر و یەزدانیش بێ خۆی لادابێ لە بینینم نە ئەیبینم و نە من گوێشی بۆ ڕائەگرم! شانزەهەم: ئەنفال... ئەنفال ئەگەر ئەم ئاوەکوژراوە یەک بە یەکمان نەیخۆینەوە لە خۆشەویستی سەرچاوە و لە خۆشەویستی ئاو ناگەین ئەنفال... ئەنفال ئەگەر ئەم ڕەنگە کوژراوە نەپۆشین و ئەگەر ئەم هەوا خنکاوە هەڵنەمژین کەسمان ناژین حەڤدەهەم: لەو ساڵەدا سەگی بیابانی خواروو گورگی بیابانی خواروو بە تازەیی ئەوەندە کوردیان خواردبوو خۆیان لە کۆنە بەرماوەی قەل و داڵ و لە لاکی تۆپیو لا ئەدا لەو ساڵەدا هەژدەهەم: من ناهێڵم ئەم گریانە هەرگیز هەرگیز ڕەنگی بچێتەوە من ناهێڵم ئەم مردنە ژیان بیری بچێتەوە من ئەم زوڵمە لەناو شووشەبەندی شێعرا دائەنێم بۆ: ئەو زارۆکەی دوای چەند قەڕنێ دێت و ئەزێ و لە ڕەحمی ئەم وڵاتەوە سەر دەردێنێ و ئەلف و بێی چرا فێر ئەبێ و ئەم غەدرە ئەخوێنێتەوە! نۆزدەهەم: تا ئەتوانم ئەم دووکەڵە درێژ درێژ ئەکەمەوە بۆ ئەوەی چاوی ئایندە پڕ کەم لە ئاو تا ئەتوانم ئەم قیژەیە درێژ درێژ ئەکەمەوە بۆ ئەوەی گوێچکەی داهاتوو پڕ کەم لە گڤەی زایەڵە و لە وردەناسۆری شکاو بیستەم کە جۆگەلەیان تیرۆر کرد لە عەزرەتا هەرچی گوڵ بوون لە هۆش خۆ چوون وەختێ گوڵیشیان تیرۆر کرد لە عەزرەتا هەرچی مەلە نابینا بوون کاتێ مەلیشیان تیرۆر کرد لە عەزرەتا درەخت هەموو بوورانەوە و هەندێ مردن کە درەختیشیان تیرۆر کرد ئەوسا ئیتر هەرچی شێعرە لە فڕین و لە باڵ کەوتن! بیست و یەک: بەربەریەکان! لەم گۆڕانە سامناکتریان لە ناخمانا هەڵکەنووە کەس بەشوێنیانا ناگەڕێ! ترسناکتر لەسەر زەوی دەیان ساڵە لە گۆڕەکانی دەرووندا گوڵی سپیی خۆشەویستی و کۆترەکانی لێبووردن و هەنگی ماچ و بەهای ڕەوەشتیان ناشتووە کەس بە شوێنیانا ناگەڕێ بیست و دوو: لەم وەرزەوە چاوی زەردی پێڵو سپی کێڵگەی گوڵەبەڕۆژەکان ڕوو ناکەنە نیگای خۆر و لەگەڵیا ناسووڕێنەوە وەکوو جاران ئەوان ئیستا مل کەڵەگەت هەر تەماشای ڕێی قافڵەی بەرەو خواری یاران ئەکەن بەڵکوو لەناکاو بێنەوە و ئەوسا ئیتر بەر لە خەڵکی و بەر لە درەختی لەش قورسی گوێ جۆگەکان ئەمان یەکە یەکە ڕاکەن مژدە بەرن بۆ ماڵەکان! بیست و سێ: لە بەسرەدا نزیک پەیکەرەکەی «سەیاب» لە ئاهەنگی تاج و نەجمە و سەمای بێری و سەرخۆشبوونی دەمانچەدا لەو شەوەدا مێرگێ لە کچە سەبایەی شاخەکانیان هەڵڕشتە ناو هۆڵێکەوە هۆڵ ڕووناک و کچ تاریک و بۆ بژاری مێرگی غەمگین چەند نەجمەیەک هاتنە پێشێ لەسەر مێزێکی خەواڵوو چەقۆیەک و سەبەتەیەکی پڕ لە هەرمێ دانرابوون چەند نەجمەیێک هاتنە پێشێ دەمانچەیێک پەلی یەکەم هێرۆی گرت و ویستی لەگەڵ خۆیا بیبات بۆ ژوورێکی چۆڵی سەرێ لە پڕێکا گوڵە هێرۆ کە چەقۆی دی هەڵیگرت و چەقاندیە سەر هەرمێی دڵی و خوێنی سپیی بوو بە فوارە و بە لووزەوێ هاتە دەرێ لەسەر سەکۆکەی دەرەوەیش بینییان وا باڵای سەیاب گوڵە هێرۆ تێی ئەڵاوە و لقی دەستیش وا خەریکە هەرمێ بگرێ! بیست و چوار: من ئەم داستانە تازەیەم بە ڕەنگی قاوەیی کاڵی ئەو مەرەکەبە نووسیوە کە خۆڵەکەیم لە گۆڕی بەکۆمەڵ و ئاوەکەیم لە فرمێسکی تازە و گەرمی چاوی ژنەوە هێناوە خەم و تەمی گیراوەیە! ئاخر ئەم مەرەکەبەی من ئەم قوڕاوە نە لە شێوەی مەرەکەب و نە لە جاف و نە لە سۆفت و نە تەباشیری ئێوەیە وشک کات و ببڕێتەوە و یاخود لەپڕ نووکی بشکێ لەم مەرەکەبە تازەیە هێندەم هەیە کە گۆمەکانی ناژمێردرێن بەم مەرەکەبە تازەیە ئەگەر هەموو داری وڵات ببنە نووسەر و شاعیر و پێی بنووسن هەڵگورد ببێ بە ڕۆمان نووس پێی بنووسێ وشک ناکا و دوایی نایە و خەفەتێکە، نووکی ناشکێ و لە نووسینا قەت ناوەستێ! بیست و پێنج: ئەگەر لە سەحرای خوارەوە لە شەوێکا چاوتان کەوت بە ڕیزە بریسکە و ترووسکەی گوڵ ئەستێرە ڕوو لە چپا دڵنیا بن ئەوە هەموو زارۆکەکانی ئێمەن و ئەگەڕێنەوە بۆ ئێرە ئەگەر ڕۆژێ لەسەر فورات یاخود دیجلە پۆلەنەوڕەستان چاوپێکەوت بە پێچەوانەی ئاوەوە سپیی سپیی بەرەو گۆیژە باڵ لێکدەن دڵنیا بن ئەوە کیژەکانی ئێمەن بە دەم بەستەی «هەی بەلار و بەلارە»وە ئەگەڕێنەوە بۆ ئێرە ئەگەر جارێ ڕێتان کەوتە ئەو کەنداوە و لە بازاڕی نەختینەدا دانەی گەوهەر و مرواری و دوڕتان بینی ئەوە چاو و ئەوە لێو و ئەوە گۆی مەمک و سەرپەنجەی فرۆشراوی کچی ئێمەن شەرم ئەکەن و سەیر ئەکەن و ناجووڵێن و جارێکی دی ناگەڕێنەوە بۆ ئێرە! بیست و شەش: یەکەم شەو بوو لەناو لمی عەرعەرەوە دەستێک هاتبووە دەرەوە هێشتا بازن لە مەچەکا زڕەی ئەهات هێشتا خەنە لەناو دەستا پێئەکەنی و موستیلەیێک لە قامکدا ئەیجریوان یەکەم شەو بوو لە لمەوە دەستێک هاتبووە دەرەوە لەو شەوەدا ناو لەپی دەست بووبوو بە دەم ئەویش بۆ تەنها هاوارێ کە هەر لە ڕێگە ئەمرد و نەئەگەیشتە گوێچکەی سەرێ خودایە بۆ!؟ بیست و حەوت: لەوێ بای سەحرا هەڵیکرد لە گۆڕیچەی مناڵەوە «وەکوو تۆوی گوڵی دەم با» «با» برژانگ و «با» خەنینەوە و گریان و «با» پەڕەی گوێ و «با» تاڵەمووی قژی هێنا و لە سینەما گیرسانەوە و ورد ورد لەناو دەنگما ڕووان ئەی نابیبنن وەختێ شێعر ئەخوێنمەوە جار بە جارێ کە ئەکۆکم یاخود هەناسەم سوار ئەبێ وەک قەڵەمەکەم پێم ئەڵێ لەبەر عومر و یان جگەرە و سەهۆڵاو و سەرما نییە کە وام لێ دێ ئەوە پەنجەی خرپنۆک و ئەوە بیلبیلەی بزێو و ئەوە کوڵم و ئەوە سەری بوکەشووشە و ئەوە نوقڵ و ئەوە مەساسەی ئەوانە لەبەر بینم ئەگیرێن و ئەیانەوێ بێنە دەرێ!
Le tarîke şewêkî hawênî 1988da her le roj’away «topzawa» be çend kîlometrê dûr deham leser girdolkeyêk rawestabû. lewêwe çawdêrî helkendinî ew rîzeçalaney ekird ke çend şovlê berdewam limozyan têjenîbû. «qehtanû ’ednan»yiş le damêna hatû çoyan bû. deham le heretî hêzû gurû serkewtina bû. deham leber xoyewe eyut: -ême wahatûyn ke neroyn! [her] wekû çon şimşêr hate naw xwênewew îtir neroy! Esp hate naw şalawî qadsîyew yermukewew îtir neroy Bahoz hate naw dengî swarçakanewew îtir neroy Dîcle hate naw cestey em ’êraqewew îtir neroy Ême wa hatûn ke neroyn Baz hate naw em asmanî ’erebewew îtir neroy! Ême wa hatûn ke neroyn Manewe lenaw temaşay yek be yekî em xelkeda Manew lenaw bêdengîw le nadyaraw Le çirpeçirpî zimanû culanewey destû pencew le şewgarî henaseda! Hemû şitê be rengî xoman reng ekeyn Rengî dûrge, rengî serok, rengî qa’îd Awû hewaw şaxû deştû darû berdû [ledaykibûn]û mirdnû hemû şitê Be rengî xoman reng ekeyn Hêz hêz hêz hêz Heqîqetê le yezdandaw le asnidaw Lenaw çekdaw le mistekoley êmeda Heqîqetê le agir a Lem racîmew zirêpoşû xumparanew le lûley em topaneda! Wek rabirdû Milman keç kird be ziryanî oqyanus ta pardey çînû Endelusman wek mustîle kirde pencey mêjûmanû Dinyaman wek esp zîn kird! Ebê rabirdû bêtewe berdemmanû Xoman heldeyne ser piştîw Bî’ajwîn berew aynde! Min rawestawim le mecda Serim lenaw estêredaw Qaçim leser teplî serî şax danawe! Hemû kêwekanman yix da Geyştîne dwa nuxtey berdû nehênî Awman gorî bew şêweyey gulle wîstî Baman gorî bew şêweyey bomba wîstî Werziman gorî bew şêweyey qa’îd wîstî Mêjûy yaxîman heltekand [bew şêweyey] ke barûtû teqînewey bawer wîstî Temaşake wa îstake [nek her xoyan] kam çyayan zor bilindû danewîyew leser çoke! Wextê hatim her le rêwe min bezeyîm firêdaye çalêkewew Heta nemird becêmnehêşt Her le rêwe min firmêskim lem çawanem qedexe kird Heta nemkuşt becêmnehêşt! Lem sateda şewezeng eziringêtewe Mang dyar nîyew her çawî şovil ebînêw Her dengî şovil ebîsrêw wa êstake Min leser girdê westawim Gird nûzey dêw le damênda Şewqî tîjî şovlekan Rîzeçalê nîşan eda Rîzeçalê helkenrawin Çawerwanî pirbûnewen be herfû wişey zimanê ke xerîbin be zimanim Be dîrokê ke [yaxîye le dîrokim] Bew serû destû qaçaney Le nejadî mecûsnû [lem beheştî em] wilateda cêge nagirin! Leser girdê rawestawim Gird nûzey dêw Lenaw dengî girimjinî Heffareda, paranewew Zirîkew qîjew hawarû Ta hajehajî zeryaşî Tya win ebê! Le hawînî 1989daw le jêrzemînî malêkî şarî silêmanya şa’îrêkî genc, serbazî fîrar, xerîkî nûsînî komelê lew qîjew zirîke perit pertû xolawyane bû ke le sehray ’erebistanewe hatbûnû dway salêk geyştibûne jêrzemînekey em. bedaxewe ême lew hemû henasew qîjew zirîkew wênew awêne wirdû xaşane, em çend nimûneyeman deskewt Yekem: Lew byabaney xwarewe Le hercêyêk hêlekê xol bibêjnewe Leser kozerî hêleka Ebê her wirdenînokî penceyêkû Yan wirde’êskî lolaqî Kurdêkî tya bidoznewe! Duwem: Gwêçkey şê’irim Zor pûkepûkû kirûzew Nalenalî ’umrî xomî bîrçotewe Belam ewey ke berdewam Lenaw gwêçkey şê’rî mina Dêtû eçêw azarew eziringêtewe Zirîkey jine enfalû kiçekanmew Heta emirim em karwanî zirîkeye Her dêtû dêw dwayî nayew Nabrêtewe... Sêhem: Ew rojey xol bête qisew Bilên bidwêw yan binûsew le cîhana Pêşbirkêye le azara Min dilnyam erzêk nîye le dinyada Xolêk nîye le dinyada Ewendey kostî lay ême cwan binûsêw Pir bê le şewî zimanû Le axî kurteçîrokû Le eşkencey şanonamew Le dahênanî naw mirdin Min dilnyam eger xedirman lênekirê Noblî xwa Le xelatî mergesatû bêkesîda Her em kurde werî’egrê! Çwarem: Tenha wextê Ke xwawendî tya nustibû Heqîqetî tya nustibû Salî enfalî ême bû! Pêncem: Lew dinya Ke qurbanîyekanî ême helesnewew Eçne ber baregay xudaw Be yekewe hemû xoyan etekênin Ew tozey lewan helesê Serapay ’erşî xwawenû Perwerdigar da’epoşê! Şeşem: Mêjûyêke Hawarman hênde tenyaye Birînman hênde bêkese Tenyayî lêman bêzarew Bêkesîyş lêman werse! Hewtem: Şewêk esyarî henasey Rojjimêrî heştaw heşt bûm Emwîst gorîçey bijmêrim Emwîst henîskî bijmêrim Emwîst firmêskî bijmêrim Heta xudî jimare xoy Hate cwabû witî: çî ekey!? Minî rojjimêr nawêrim Mergesatî to bijmêrim! Heştem: Elên jinêkî germesêr Dawyetye deşt Buwe be girey bê daldew Be tewarêkî şêtû wêt Elên buwe be zîgarî Serqebranî balindekan Buwe be zêwanî girdî Dar çwale cwanemergekan Xelkî elên her kes be laya têperêt Gwêy lê ebêt Jine elêt: Zor car şitim lê win buwe Carêk mirîşkêkî kuncû Carêkî dî dû cûcelew Le bîrim bê dû mustîlew Dû carîş dû penca filsîw Carêkşyan karjoleyêk Be dwayana min naw malû male hawsêw Em rêw banû deştaneyan bo gerawim Belam îsta min somay çawim win buwe Min rwanînû min bîstinim lê win buwe Destekanyan lê dizîwim Kûlekey rohyan birdûmû Min jyanim lê dizrawe Min nazanim axir kwêyan bo bigerêm!? Noyem: Çunke ewan lew dûren Çawêk nîye le minewe nizîk bê! Çunke ewan zor tînûn Awêk nîye le minewe dûr nebê Çunke ewan pejmurden Şitêk nîye lenaw mina şîn bibê Çunke ewan nadyarin Minîş dyarim nemawe Deyem: Min her danîştûm Beramber şatûy dawên pemeyîw Çolekeyek dêw enîşêtewew Le cirîweya hewalî pêye - hêşta her mawin Silawyan heye! Min rawestawim beramber hewrî Henaw qetranîw Dête ser sermû girme girim ekaw Hewalî pêye - wan le şwênêka Minîş nawêrim be serya red bim! Min dirêjbûmû «ba»yekî gêjî kiras xolawîy Egate lamû hewalî pêye - le topzawan Hawar hawarû zirîkew qîje Minî ker kirdû Şewanî janî ew hemû jine Minî kwêr kirdû Wa bem halewe Geyştûme lat! Yanzehem: Hemû carê Be dolekey eshabana Ke red ebim Dirextî ser şexseqebrê Ram’egrêtû dête pêşê Be çilêkî tîz be paşmewe ekatû Pê’ekenêw dwayî elê: Gewce! ewey lebin mina rakşawew Carêk lûtîw Carêkî tir to qaçekanî maç ekey Gilî exoy Xolî exoy Yekem estêret em kuştîw Yekem kanît em xinkandîw Yekem xwênnamey enfalîş Bedem bagjey limewe Em bû beser mezraw rezû Dexlû jinû şaxekanî toda xwêndî! Dwanzehem: Lew saleda Le cêy kulaney darûxaw Segekanî ew gundane Lankew bêşkey becêmawî minalanî êmeyan kird be kulane! Syanzehem: Le xwar kifrîjnêk heye Le çawanyaw le bînînya Sê rehendî tya nemawe Ne rojhelat ne xor’awaw ne lay bakûr Lewsakewe çawerwane Hemû rojê dête derêw Leber derga da’enîşêw Çaw ebrête Asoy dûrî Tenha rehend Deştî başûr! Çwardehem: Dirextekanî gwê sîrwan Zor be degmen xew ebînin Belam eger xewyan bînî Tenha yek dîmen ebînin Helkêşanû birînewew Gwastineweyan bo byaban! Panzehem: Dinya be balay em kostey Xom epêwim Leher kwêwe yan her kesê Firmêskêkî bo nardibim Eyxeme çawî rohmewew Ta hetaye helî’egirim Ewey yek qisey kirdibê Bo em holokostî xedre Min sed peyvî xoşewîstî Bo enêrim Belam eger xudawendû pêxemberû yezdanîş bê Xoy ladabê le bînînim Ne eybînmû ne min gwêşî bo ra’egirim! Şanzehem: Enfal... enfal Eger em awekujrawe Yek be yekman neyxoynewe Le xoşewîstî serçawew Le xoşewîstî aw nageyn Enfal... enfal Eger em renge kujrawe nepoşînû Eger em hewa xinkawe helnemjîn Kesman najîn Hevdehem: Lew saleda Segî byabanî xwarû Gurgî byabanî xwarû Be tazeyî Ewende kurdyan xwardibû Xoyan le kone bermawey Qelû dalû Le lakî topîw la eda Lew saleda Hejdehem: Min nahêlim em giryane hergîz hergîz rengî biçêtewe Min nahêlim em mirdine jyan bîrî biçêtewe Min em zulme Lenaw şûşebendî şê’ra Da’enêm bo: Ew zarokey Dway çend qernê dêtû ezêw Le rehmî em wilatewe ser derdênêw Elfû bêy çira fêr ebêw Em xedre exwênêtewe! Nozdehem: Ta etwanim em dûkele dirêj dirêj ekemewe Bo ewey çawî aynde pir kem le aw Ta etwanim em qîjeye dirêj dirêj ekemewe Bo ewey gwêçkey dahatû Pir kem le givey zayelew Le wirdenasorî şikaw Bîstem Ke cogeleyan tîror kird Le ’ezreta herçî gul bûn le hoş xo çûn Wextê gulîşyan tîror kird Le ’ezreta herçî mele nabîna bûn Katê melîşyan tîror kird Le ’ezreta dirext hemû bûranewew hendê mirdin Ke dirextîşyan tîror kird Ewsa îtir herçî şê’re Le firînû le bal kewtin! Bîstû yek: Berberyekan! Lem gorane samnaktiryan Le naxmana helkenuwe Kes beşwênyana nagerê! Tirsinaktir leser zewî Deyan sale le gorekanî derûnda Gulî sipîy xoşewîstîw Kotrekanî lêbûrdnû Hengî maçû Behay reweştyan naştuwe Kes be şwênyana nagerê Bîstû dû: Lem werzewe Çawî zerdî pêlu sipî Kêlgey guleberojekan Rû nakene nîgay xorû Legelya nasûrênewe Wekû caran Ewan îsta mil keleget Her temaşay rêy qafley Berew xwarî yaran eken Belkû lenakaw bênewew Ewsa îtir ber le xelkîw Ber le dirextî leş qursî Gwê cogekan Eman yeke yeke raken Mijde berin bo malekan! Bîstû sê: Le besreda Nizîk peykerekey «seyab» Le ahengî tacû necmew Semay bêrîw Serxoşbûnî demançeda Lew şeweda Mêrgê le kiçe sebayey şaxekanyan Helrişite naw holêkewe Hol rûnakû Kiç tarîkû Bo bijarî mêrgî xemgîn Çend necmeyek hatne pêşê Leser mêzêkî xewalû Çeqoyekû sebeteyekî pir le hermê danrabûn Çend necmeyêk hatne pêşê Demançeyêk pelî yekem hêroy girtû Wîstî legel xoya bîbat Bo jûrêkî çolî serê Le pirêka gule hêro Ke çeqoy dî helîgirtû Çeqandye ser hermêy dilîw Xwênî sipîy bû be fwarew Be lûzewê hate derê Leser sekokey dereweyş Bînîyan wa balay seyab Gule hêro têy elawew Liqî destîş wa xerîke hermê bigrê! Bîstû çwar: Min em dastane tazeyem Be rengî qaweyî kalî Ew merekebe nûsîwe ke xolekeym le gorî bekomelû Awekeym le firmêskî tazew germî çawî jinewe hênawe Xemû temî gîraweye! Axir em merekebey min Em qurawe Ne le şêwey merekebû Ne le cafû ne le softû Ne tebaşîrî êweye Wişk katû bibrêtewew Yaxud lepir nûkî bişkê Lem merekebe tazeye hêndem heye Ke gomekanî najmêrdirên Bem merekebe tazeye Eger hemû darî wilat bibne nûserû şa’îrû pêy binûsin Helgurd bibê be roman nûs pêy binûsê Wişk nakaw dwayî nayew Xefetêke, nûkî naşkêw Le nûsîna qet nawestê! Bîstû pênc: Eger le sehray xwarewe Le şewêka çawtan kewt be rîze birîskew tirûskey gul estêre rû le çipa Dilnya bin Ewe hemû zarokekanî êmenû Egerênewe bo êre Eger rojê leser furat yaxud dîcle Polenewrestan çawpêkewt be pêçewaney awewe Sipîy sipîy berew goyje bal lêkden Dilnya bin ewe kîjekanî êmen Be dem bestey «hey belarû belare»we Egerênewe bo êre Eger carê rêtan kewte ew kendawew le bazarî nextîneda Daney gewherû mirwarîw durtan bînî Ewe çawû ewe lêwû Ewe goy memkû serpencey firoşrawî kiçî êmen Şerim ekenû Seyr ekenû Nacûlênû carêkî dî Nagerênewe bo êre! Bîstû şeş: Yekem şew bû Lenaw limî ’er’erewe Destêk hatbuwe derewe Hêşta bazin le meçeka zirey ehat Hêşta xene lenaw desta pê’ekenîw Mustîleyêk le qamkida eycirîwan Yekem şew bû Le limewe destêk hatbuwe derewe Lew şeweda Naw lepî dest bûbû be dem Ewîş bo tenha hawarê Ke her le rêge emirdû Ne’egeyşte gwêçkey serê Xudaye bo!? Bîstû hewt: Lewê bay sehra helîkird Le gorîçey minalewe «wekû towî gulî dem ba» «ba» birjangû «ba» xenînewew giryanû «ba» perey gwêw «ba» talemûy qijî hênaw Le sînema gîrsanewew Wird wird lenaw dengima ruwan Ey nabîbnin Wextê şê’ir exwênmewe Car be carê Ke ekokim yaxud henasem swar ebê Wek qelemekem pêm elê Leber ’umrû yan cigerew Seholawû serma nîye ke wam lê dê Ewe pencey xirpinokû Ewe bîlbîley bizêwû Ewe kulmû ewe serî bukeşûşew Ewe nuqlû ewe mesasey ewane Leber bînim egîrênû Eyanewê bêne derê!