Abdula Pashew
شنگالا من گەر تۆ بشکێی تەماشای کام ئاوێنە کەم تا سیمای بن خۆڵەمێشی خۆم ببینم بۆ وەڵامی کاولەمێژووی پڕ برینم چۆن خاک ڕاخەم بۆ قیت وەستان ئاسمان هەڵدەم بۆ فڕینم گەر تۆ نەبیت چۆن بزانم کامە ڕێگە دەمباتەوە لای ئاتەشگەی باپیرانم چۆن گوێ هەڵخەم بۆ هەوهەوی سوارەی مادان بۆ زەنزەنەی دەوری ئاگر بۆ لای لایەی پەریزادان گەر تۆ نەبیت شارێکی دی لەکوێ بێنم ئاوا وەک تۆ بە زمانی هەر دەورانێک بیدوێنم، بۆم بێتە گۆ من دیواودیو دەیانبینم تا سەر ئێسقان دەیانناسم من دەمزانی ئەوان هەموو، هەموو شتێک هەڕاج دەکەن بەپێ و بێپێ تەڕ و وشک بەرز و نەوی سارد و گەرم هەور و هەوا شیلەی زەوی ئەوان هەموو، هەموو شتێک هەڕاج دەکەن کڕیار هەبێ و دەستیان بڕوا گردی یارە و پردی دەلال ڕادەگوێزن بۆ هەندەران قەڵای هەولێر ڕادەپێچن بۆ تێرمیناڵ و بەندەران گورچیلۆکەی زارۆیان و مناڵدانی زەرییەکانمان بۆ مەزاتخانان بار دەکەن دەشت بێ ئاسک و کێو بێ کێوی و ئاسمان بێ تەیر و توار دەکەن من دیواودیو دەیانبینم تا سەر ئێسقان دەیانناسم تەماشا کەن سوڵتان و شا کەوتنە چاڵی چاڵدێران و تووناوتوون چوون میر و بەگی ڕووچکزەردی کەواسووریان سەتان ساڵە بەرمای سفرەی مشک و مارن کەچی ئەمان هەتا ئێستاش لە سووچێکی کەوشکەنی شا سمایل ئەستۆخوران هەتا ئەمڕۆش لە دیوانی خانی مەگۆل هەر سفرەچی و پەردەدارن تا هەنووکەش ڕۆژێک لەبن قەرەقۆینلوو ڕادەکشێن ڕۆژێک لەبن ئاق قۆینلوو گوێمان دەسمێ فینگەفینگ و خنەخنیان نێشکۆڵەشیان هێند بچووکە داخزیوە و کەوتۆتە ناو هێلکەی گونیان من دیواودیو دەیانبینم تا سەر ئێسقان دەیانناسم من دەمزانی ئەوان قەل و تاوس مەلەک پاڵاوگەیەکی پێتڕۆڵ و مەرقەدەکەی شێخ شەڕفەددین لە یەک جودا ناکەنەوە من دەمزانی ئەوان سەربردەی عەنتەر و داستانا دەروێشێ عەبدی ئێزیدخان ۆ قومارخانە لە یەک جودا ناکەنەوە خۆ ئەمانەم گشت دەزانی بەڵام شنگال ئاخر شارێک هەر خشتێکی کاسەسەر بێ کاسەسەری مێرێکی ڕند ئاخر شارێک لەبەردەمی دەروازەیدا ڕەوە ڕەوە سوڵتان و میر بووبن بە پەند ئاخر شارێک مسحەفا ڕەش تاجی جلوەی لەسەر نابێ بۆ ئاگری سەرگەردانی ئاتەشگەکان دواپەنا بێ ئاخر شارێک گلگامش خۆی لانکۆڵەکەی ڕاژەنی بێ پڕ گمەگمی کەڤۆک و زاکوزیکی زەڕنەقووتە پڕ داوێنی گزنگزادە و بسک و کەزیی شازەری بێ کێ زات دەکا بیفرۆشێ نرخی چەندە و دەبێ چی بێ چیایێ شنگال کە تۆ مێژووت هەموو مێژووت جێپێی ڕەشی سەفەربەر بێ سەفەربەر و هەر سەفەربەر وەکوو یەکە سەرپەڕێنان شیروەشێن بن یا سنایپەر بۆ ئەنفال بێن یا بۆ فەرمان بە وشتر بێن یا بە تانک و تۆپ و هەمەر چیایێ شنگال کە تۆ مێژووت هەموو مێژووت هەر فەرمانی پاش فەرمان بێ کە تۆ دەردت وا توولانی و بێ دەرمان بێ خۆ دەبوایە گۆمەئاوێک لە توێکتا حەشار بدەی تاکوو لێوی زارۆیانی ئادەم تەڕ کەی خۆ دەبوایە هەر بۆ سێبەر، دارستانێک، دەوەنجاڕێک بڕسکێنی برووسکەیەک گلدەیتەوە لە شیوەڵە و نەواڵێکتا بیخەوێنی تا لە کات و ساتی خۆیدا لە ناوقەدی شەوەزەنگی بوەشێنی تۆ دەبوایە گڕکانەکەی چیای ئاگری و ڕەشەباکەی سلێمانی و گڕەپێچەی بابەگوڕگوڕ تێک هەڵشێلیت پێکەوەیان بجۆشێنی تا لە نێوان ڕەوەکلۆ و پەڵە گەنمی شپرزەدا شوورەی ئاگر بئافرێنی ئاخ، نە دەستم قەڵەم دەگرێ نە زمانیشم گۆ دەکا ئاخر کاتێ من کۆچ دەکەم، دەپەڕمەوە و دەچمە ئەوبەر نازانم چ بە قەناتی کوردۆ بڵێم چۆن بتوانم چاو ببڕمە چاوی تیژی ئەو شەهێنە چۆن وەک جاران، ئۆردیخان لە هەمبێز بگرم ئەو زارۆیە، ئەو چەمە ڕوونە خوڕڕێنە لەسەر سفرەی حاجی جوندی و ئاپێ جاسم چۆن دانیشم ڕووی زەردی خۆم لە کام لا کەم شەمۆ و شەکرۆ چۆن بدوێنم دل و چاڤێ وان خۆشمێران چەواشا کەم چۆن ئەو هەموو بنکراس و پێسیرانەی دادڕاون لەبەر چاوی وان وندا کەم چۆن هەزاران پەڕەسێلکەی ناو ڕکە و تۆڕ بێ زایەڵە بێ سەدا کەم چۆن ئەو هەموو خۆلی و خوێنە بشارمەوە ئاخر چییان بۆ بڕێسم، چ پینە کەم، چ بە پا کەم جا خۆ ئەوان ئەوان خۆیان چاوتیژتر و دووربینترن لە هەڵۆیان بینییان چۆن ژەنەرالی ناو پاکەتی تازەی سەرمۆر لوولەی چەکیان ڕووبەرەوژێر، وەکوو چاویان، وەک ئەستۆیان وەرچەرخان و پشتیان کردە دەرپێی بەجێماوی خۆیان بینییان کوو لەبەر چاوی زەقی گووگل لەبن کلکی زڕەبێنی کرێمل و کۆشکی سپی و بورجی ئایفل لەبەردەمی ڤاتیکان و خاچی دێران لەبن لووتی مناران و میدیای پۆشتەی دنیای وێران گاڕانێک دۆڵپای ناقۆڵا، گەواڵەیەک چینەی جەنگیز ڕەوەڕۆبەتێک لە پۆڵا، ڕێژنەیەک ڕیش لاوفاوێک گەڵ دینیان سمت و خوایان کەفەڵ تەنبەتەن بوون، ڕووبەروو بوون لەگەڵ باخێک پڕ کولیلکی لیمۆ و هەنار پڕفەریکی دەنکە زەیتوون وای وای ئەو ڕۆژە چە ڕۆژێکی تفت و تاڵ بوو زەوی کەڕ و ئاسمان مجرۆ مینبەر لاڵ و نوێژ بەتاڵ بوو چەندی کردم چەندی دەستم لە باخەڵی زمان گێڕا وشەیەکی تێدا نەبوو گرمەی هەرەس، وزەی گڕکان، ڕابوونی تۆفانی تیا بێ یەک دڵۆپە ڕۆنتێکی وام نەدیتەوە قەبارەکەی هەژیی ڕۆژەڕەشی وا بێ تۆ پەلەت بوو تۆ پەلەت بوو تۆ پەلەت بوو منیش پێش وەی چیلکە و ئێزنگ کۆ کەمەوە تاکوو ئاگر لە خۆم بەردەم، دەبوایە بەم نینۆکانەم کەڕووی چاڵی مێژوو دەردەم تۆ پەلەت بوو زامی منی لە چوار لاوە ئەنگێوراویش هێشتا گەرم و سەرواڵا بوو نەمدەتوانی چەمێکی خوڕ هەڵببەستم ئەو گڕەی پێ بتەمرێنم کە لە بەژنی تۆ ئاڵابوو. تۆ پەلەت بوو منیش دەبوا جووتێک پێڵاو بەڕاداندەم قایمتر بێ لە چەرمی ڕووی سەرکردەکان ناردم بە شوێن گۆپاڵەکەی پیرەمێردا تا بە بەژنی زنجیرەچیای دووهەزار و پێنسەد ساڵدا هەڵزنێم و بە هەڵدێر و دۆڵ و شیویا شۆڕ ببمەوە بە دڕکەڵانی فەرمان و سەفەربەر و ئەنفالاندا هەزارجار بێم و بچمەوە تۆ پەلەت بوو منی شپرزەش پێش ئەوەی بۆ ئەم ڕێی هات و نەهاتە بۆ ئەم قافە سەختەی شەعر خۆم ببەستم و ڕێ بکەم هەر دەبوایە هەر دەبوایە چەند مۆمێکی نوورپرژێنی حەزرەتی خانی پێ بکەم هەورەتریشقەی حاجی قادر بگوازمەوە بن زمان و ئاسمانێکی بۆ چێ بکەم دەبوایە کوورەی ئاگری سۆزی باباتایەر داخەم بۆ نوێژێکی گیانداگیرسێن بەرماڵی مەولەوی ڕاخەم گەرەکم بوو نیوەشەوان چاو لێک نێم و هەست ڕاگرم بۆ گمەگمی قەوالان بۆ کەروێشکەی ئاخ و ئۆفی ژێی تەنبووری باڤ و کالان جاروباریش، شنگالا من کە ڕێی دووری بینینی تۆم دەگرتە بەر منی ڕەبەن، چارەم نەبوو هەردەبوایە بۆ دیداری لالش لادەم تا هزری خۆم لە کانییا سپی مۆر کەم لەمپەری پێش زمان ڕادەم خۆم لە کێشی ئەم گۆی زەوییە ڕاپسکێنم لەسەر کەڤر و زناری ڕێ جێی ئاورینگی پێی شێخ هادی بشۆپێنم چاوەڕێ بم پێلی نوور و بۆی بخوور و شنەشنی شەوقی چرای پەرستگەی لالشم بۆ بێ تا نادیام لێ دیار بن و ئێسک و پرووسکی ئازیزانیش بۆم بە گۆ بێ تا سروودێک تێچریکێنم شنگالا من کە شایانی کۆستی تۆ بێ
Şingala min Ger to bişkêy Temaşay kam awêne kem Ta sîmay bin xolemêşî xom bibînim Bo welamî kawlemêjûy pir birînim Çon xak raxem bo qît westan Asman heldem bo firînim Ger to nebît Çon bizanim kame rêge dembatewe lay ateşgey bapîranim Çon gwê helxem bo hewhewî swarey madan Bo zenzeney dewrî agir Bo lay layey perîzadan Ger to nebît Şarêkî dî lekwê bênim awa wek to Be zimanî her dewranêk bîdwênim, bom bête go Min dîwawdîw deyanbînim Ta ser êsqan deyannasim Min demzanî Ewan hemû, hemû şitêk herac deken Bepêw bêpê Terû wişk Berzû newî Sardû germ Hewrû hewa Şîley zewî Ewan hemû, hemû şitêk herac deken Kiryar hebêw destyan birwa Girdî yarew pirdî delal Radegwêzin bo henderan Qelay hewlêr radepêçin Bo têrmînalû benderan Gurçîlokey zaroyanû minaldanî zerîyekanman Bo mezatxanan bar deken Deşt bê askû kêw bê kêwîw asman bê teyrû twar deken Min dîwawdîw deyanbînim Ta ser êsqan deyannasim Temaşa ken Sultanû şa kewtine çalî çaldêranû tûnawtûn çûn Mîrû begî rûçkizerdî kewasûryan Setan sale bermay sifrey mişkû marin Keçî eman heta êstaş Le sûçêkî kewşkenî şa simayl Estoxuran Heta emroş le dîwanî xanî megol Her sifreçîw perdedarin Ta henûkeş rojêk lebin qereqoynilû radekşên Rojêk lebin aq qoynilû Gwêman desmê fîngefîngû xinexnyan Nêşkoleşyan hênd biçûke Daxzîwew kewtote naw hêlkey gunyan Min dîwawdîw deyanbînim Ta ser êsqan deyannasim Min demzanî ewan qelû tawis melek Palawgeyekî pêtrolû merqedekey şêx şerfeddîn le yek cuda nakenewe Min demzanî Ewan serbirdey ’enterû dastana derwêşê ’ebdî Êzîdxan o qumarxane Le yek cuda nakenewe Xo emanem gişt dezanî Belam şingal Axir şarêk her xiştêkî kaseser bê Kaseserî mêrêkî rind Axir şarêk leberdemî derwazeyda Rewe rewe sultanû mîr bûbin be pend Axir şarêk mishefa reş tacî cilwey leser nabê Bo agir î sergerdanî ateşgekan dwapena bê Axir şarêk gilgamş xoy lankolekey rajenî bê Pir gimegmî kevokû zakuzîkî zerneqûte Pir dawênî giznigizadew biskû kezîy şazerî bê Kê zat deka bîfroşê Nirxî çendew debê çî bê Çyayê şingal Ke to mêjût hemû mêjût Cêpêy reşî seferber bê Seferberû her seferber Wekû yeke Serperênan şîrweşên bin ya sinayper Bo enfal bên ya bo ferman Be wiştir bên ya be tankû topû hemer Çyayê şingal Ke to mêjût hemû mêjût Her fermanî paş ferman bê Ke to derdit wa tûlanîw bê derman bê Xo debwaye Gome’awêk le twêkta heşar bidey Takû lêwî zaroyanî adem ter key Xo debwaye Her bo sêber, daristanêk, dewencarêk biriskênî Birûskeyek gildeytewe Le şîwelew newalêkta bîxewênî Ta le katû satî xoyda Le nawqedî şewezengî bweşênî To debwaye Girkanekey çyay agir îw reşebakey silêmanîw girepêçey babegurgur têk helşêlît Pêkeweyan bicoşênî Ta le nêwan reweklow pele genmî şipirzeda Şûrey agir bi’afrênî Ax, ne destim qelem degrê Ne zimanîşim go deka Axir katê min koç dekem, depermewew deçme ewber Nazanim çi be qenatî kurdo bilêm Çon bitwanim çaw bibrime çawî tîjî ew şehêne Çon wek caran, ordîxan le hembêz bigirim Ew zaroye, ew çeme rûne xurrêne Leser sifrey hacî cundîw apê casim çon danîşim Rûy zerdî xom le kam la kem Şemow şekiro çon bidwênim Dilû çavê wan xoşmêran çewaşa kem Çon ew hemû binkirasû pêsîraney dadrawin Leber çawî wan winda kem Çon hezaran peresêlkey naw rikew tor Bê zayele bê seda kem Çon ew hemû xolîw xwêne bişarmewe Axir çîyan bo birêsim, çi pîne kem, çi be pa kem Ca xo ewan Ewan xoyan Çawtîjtrû dûrbîntirin le heloyan Bînîyan çon jeneralî naw paketî tazey sermor Lûley çekyan rûberewjêr, wekû çawyan, wek estoyan werçerxanû piştyan kirde derpêy becêmawî xoyan Bînîyan kû Leber çawî zeqî gûgil Lebin kilkî zirebênî kirêmlû koşkî sipîw burcî ayfil Leberdemî vatîkanû xaçî dêran Lebin lûtî minaranû mîdyay poştey dinyay wêran Garanêk dolpay naqola, gewaleyek çîney cengîz Rewerobetêk le pola, rêjneyek rîş Lawfawêk gel Dînyan simtû xwayan kefel Tenbeten bûn, rûberû bûn Legel baxêk pir kulîlkî lîmow henar Pirferîkî denke zeytûn Way Way ew roje çe rojêkî tiftû tal bû Zewî kerû asman micro Mînber lalû nwêj betal bû Çendî kirdim Çendî destim le baxelî ziman gêra Wişeyekî têda nebû Girmey heres, wizey girkan, rabûnî tofanî tya bê Yek dilope rontêkî wam nedîtewe Qebarekey hejîy rojereşî wa bê To pelet bû To pelet bû To pelet bû Minîş pêş wey çîlkew êzing ko kemewe Takû agir le xom berdem, debwaye bem nînokanem Kerûy çalî mêjû derdem To pelet bû Zamî minî le çwar lawe engêwrawîş Hêşta germû serwala bû Nemdetwanî çemêkî xur helbibestim Ew girey pê bitemrênim ke le bejnî to alabû. To pelet bû Minîş debwa cûtêk pêlaw beradandem Qaymtir bê le çermî rûy serkirdekan Nardim be şwên gopalekey pîremêrda Ta be bejnî zincîreçyay dûhezarû pênsed salda helzinêmû be heldêrû dolû şîwya şor bibmewe Be dirkelanî fermanû seferberû enfalanda Hezarcar bêmû biçmewe To pelet bû Minî şipirzeş pêş ewey bo em rêy hatû nehate Bo em qafe sextey şe’ir Xom bibestmû rê bikem Her debwaye Her debwaye çend momêkî nûrpirjênî hezretî xanî pê bikem Hewretrîşqey hacî qadir bigwazmewe bin zimanû asmanêkî bo çê bikem Debwaye kûrey agir î sozî babatayer daxem Bo nwêjêkî gyandagîrsên Bermalî mewlewî raxem Gerekim bû nîweşewan Çaw lêk nêmû hest ragirim bo gimegmî qewalan Bo kerwêşkey axû ofî jêy tenbûrî bavû kalan Carubarîş, şingala min Ke rêy dûrî bînînî tom degirte ber Minî reben, çarem nebû Herdebwaye bo dîdarî lalş ladem Ta hizrî xom le kanîya sipî mor kem Lemperî pêş ziman radem Xom le kêşî em goy zewîye rapsikênim Leser kevrû zinarî rê Cêy awrîngî pêy şêx hadî bişopênim Çawerê bim Pêlî nûrû boy bixûrû şineşnî şewqî çiray peristigey lalşim bo bê Ta nadyam lê dyar binû êskû pirûskî azîzanîş bom be go bê Ta sirûdêk têçrîkênim Şingala min Ke şayanî kostî to bê