Changiz Sigarchi
بەهارە، کاتی کارە، خۆشەویستم بۆ چی بێم بۆ شار ئەگەر من بێمە شاری، کێ وە ئەستۆ بگرێ کاروبار؟ ئەمن کرمانجم و کرمانج کە هات فەسڵی بەهار وەک هار دەبێ بخولێتەوە کێو و تەلان و بەندەن و نیسار هەتا پەیدا بکا نان و نەبا بۆ خەڵکی شار هاوار لەوەی دواوە دەبێ قۆڵی هەتا ئانیشکی هەڵماڵێ هەموو ڕۆژێ هەتا ئێوارێ بچتە جووت و جۆماڵێ کە بوولێڵی شەوێ پەیدا بوو ئەنجا بێتەوە ماڵێ بەبێ وەی کەس هەبێ بیشێلێ، یاخۆ پشتی داماڵێ کە نانی خوارد و لێی نووست تا بەیان نابێ لە خەو بێدار هەموویان توندوتۆڵ و گورجوگۆڵ و چوست و چالاکن هەموویان بێ فڕوفێڵ و بەکار و سادە و پاکن لە لادێدا خراب زۆر کەم دەبینی نێر و مێ چاکن نە ئالوودە بە ئەڵکۆڵ و نە فێری بەنگ و تریاکن دەبێ بێ دەرسی ئەخلاق لێرە بخوێنێ کوڕیژگەی شار بە تاڵ و تفت و سارد و گەرم و ناخۆشی ژیان ڕادێن بە گژ تین و بڵێسە و بەفر و باران و هەوردا دێن پەنیر و ڕۆن و ماست و شیر و هێلکەت بۆ لە دێڕا دێن خوری، مازوو، کەتیرە، دەغڵ و تووتن بەرهەمی لادێن نمەکخوردەی دەسی وەرزێرە شێخ و حاکم و سەردار دەکێشن زەحمەت و ناخۆن وەکوو وان نانی خۆڕایی دەکەن کار و دەڕێژن ئارەق و ناژین بەڕیسوایی لە سەریاندا نییە پۆز و ئیفادە و فیزی ئاغایی لە سایەی زەحمەت و ڕەنج و لە سایەی کار و ئازایی بەسەربەرزی دەژین بۆ کۆمەڵ و گەل نابنە سەربار ئەوان وەک ئێوە ناکەن پۆکەر و پاسۆر و ئاس و نەرد یەکێک سەرگەرمی شێوە ئێستەکانە، یەک خەریکی وەرد ئەوەی تریان خەریکە هەڵدەوێژێرێ لە کێڵگەی بەرد یەکێک ماڵوو دەکا یەک دادەچێنێ تازە شیناوەرد ئەوەی تر هەڵدەپەرتێوێ لک و پۆپی چڵووکی دار دەبینی یەک ئەوە مەشغووڵی هەڵگێڕانەوەی بانە ئەوەی تر دادەمەزرێنێ پلووسک و چۆتە گوێسوانە یەکێک کوتکی لەدەس دایە، یەکێک بێڵی لەسەر شانە یەکێک دەشکێنێ بەرد و یەک خەریکی شوورەهەڵدانە بەڵێ نابینی کاکی خۆم لە لادێدا کەسێ بێکار کچێک پێیەتی دوو گۆزە بەلەنجە دەچتە سەر ئاوێ کچێکی تر شەکۆی هەڵگرتووە دەڕواتە پاراوێ ژنێک چەند ماشەری پێیە، دەیانهێنێتە بەر تاوێ ژنێکی تر بەدەستاڕی دەهاڕێ گەنمی بۆدراوێ بەرەو ماڵ بوونەوە پۆلێک و پۆلێک دەچنەوە بۆ بژار عەزیزم تۆ وەرە ئێرە کە چاو لە جوانی نابێ تێر ببینە خاو و گیابەند و هەڵاڵە و سوێسن و شللێر لەلایەک زاوەماک دەڕوا، لەلایەکی دەکەن هاوێر لەلایەک باسکی هەڵماڵیوە بێری مەڕ دراوە بێر دەبینی دیمەنی وا جوان لەناو بازاڕی پڕ ئازار؟ چ خۆشە کاڕ و کووڕی مەڕ، چ خۆشە پڕمەکەی کەحلان چ خۆشە فیتەفیتی شوان، چ خۆشە ئوحەکەی گاوان چ خۆشە خرمەکەی خڕخاڵ و بازن و ژێرچەنەی کابان چ خۆشە نەغمەکەی بلوێر، چ خۆشە لاوک و حەیران چ خۆشە دەنگی بالۆرە، چ خۆشە هۆوەرەی جوتیار وەرە ئێرە و مەپرسە تۆ ئەدی چارشێو و ڕووبەند کوان؟ وەرە ئێرە و ببینە چاوی مەست و بەژن و باڵای جوان وەرە ئێرە و ببینە وردە هەنگاوی بەرەو جێژوان وەرە ئێرە و ببینە نازی بێری و دەسبزێویی شوان بچۆ ناو ڕەشبەڵەک بگوشە دەسی دۆی ناسک و نازدار
Behare, katî kare, xoşewîstim bo çî bêm bo şar Eger min bême şarî, kê we esto bigrê karubar? Emin kirmancim û kirmanc ke hat feslî behar wek har Debê bixulêtewe kêw û telan û benden û nîsar Heta peyda bika nan û neba bo xelkî şar hawar Lewey dwawe debê qolî heta anîşkî helmalê Hemû rojê heta êwarê biçte cût û comalê Ke bûlêlî şewê peyda bû enca bêtewe malê Bebê wey kes hebê bîşêlê, yaxo piştî damalê Ke nanî xward û lêy nûst ta beyan nabê le xew bêdar Hemûyan tundutol û gurcugol û çust û çalakin Hemûyan bê firufêl û bekar û sade û pakin Le ladêda xirab zor kem debînî nêr û mê çakin Ne alûde be elkol û ne fêrî beng û tiryakin Debê bê dersî exlaq lêre bixiwênê kurîjgey şar Be tal û tifit û sard û germ û naxoşî jyan radên Be gij tîn û bilêse û befir û baran û hewrda dên Penîr û ron û mast û şîr û hêlket bo le dêra dên Xurî, mazû, ketîre, dexil û tûtin berhemî ladên Nimekxurdey desî werzêre şêx û hakim û serdar Dekêşin zehmet û naxon wekû wan nanî xorayî Deken kar û derêjin areq û najîn berîswayî Le seryanda nîye poz û îfade û fîzî axayî Le sayey zehmet û renc û le sayey kar û azayî Beserberzî dejîn bo komel û gel nabne serbar Ewan wek êwe naken poker û pasor û as û nerd Yekêk sergermî şêwe êstekane, yek xerîkî werd Ewey tiryan xerîke heldewêjêrê le kêlgey berd Yekêk malû deka yek dadeçênê taze şînawerd Ewey tir heldepertêwê lik û popî çilûkî dar Debînî yek ewe meşxûlî helgêranewey bane Ewey tir dademezrênê pilûsk û çote gwêswane Yekêk kutkî ledes daye, yekêk bêlî leser şane Yekêk deşkênê berd û yek xerîkî şûreheldane Belê nabînî kakî xom le ladêda kesê bêkar Kiçêk pêyetî dû goze belence deçte ser awê Kiçêkî tir şekoy helgirtuwe derwate parawê Jinêk çend maşerî pêye, deyanhênête ber tawê Jinêkî tir bedestarî deharê genmî bodrawê Berew mal bûnewe polêk û polêk deçnewe bo bijar ’ezîzim to were êre ke çaw le cwanî nabê têr Bibîne xaw û gyabend û helale û swêsin û şillêr Lelayek zawemak derwa, lelayekî deken hawêr Lelayek baskî helmalîwe bêrî mer dirawe bêr Debînî dîmenî wa cwan lenaw bazarî pir azar? Çi xoşe kar û kûrî mer, çi xoşe pirmekey kehlan Çi xoşe fîtefîtî şwan, çi xoşe uhekey gawan Çi xoşe xirmekey xirxal û bazin û jêrçeney kaban Çi xoşe nexmekey bilwêr, çi xoşe lawik û heyran Çi xoşe dengî balore, çi xoşe howerey cutyar Were êre û mepirse to edî çarşêw û rûbend kwan? Were êre û bibîne çawî mest û bejin û balay cwan Were êre û bibîne wirde hengawî berew cêjwan Were êre û bibîne nazî bêrî û desbizêwîy şwan Biço naw reşbelek biguşe desî doy nask û nazdar