Ezîz Şarox
نا مەچۆ، جوانێ مەچۆ، واوە مەچۆ؟ تۆ فریوی زێڕ و زیوی وان مەخۆ ئەو هەوەسبازانە جێی متمانە نین هەر دەزانن گوڵ چنین و بەی ڕنین وا وەرە دەی وا وەرە نێزیک بە لێم بمدەیە مەی بمدەیە مەی تا دەڵێم مەستێ مەستەم ساقییا دەستەم بگیر تا نەیۆفتادەم ز پا دەستەم بگیر جا کە سەرخۆش بووم بە دەنگێکی نەوی بۆت دەڵێم ئەو شێعرە بەرزەی مەولەوی بشنەو ئەز نەی چون حکایەت میکونەد وەز جۆداییها شێکایەت میکونەد گوێم دەیە ئەی دیدەمەستی قیت و قۆز تا بناڵێنم وەکوو بلوێر بەسۆز نابێ قەت ناڵەی جودایی بێ ئەسەر جا چ نەی بیکا چ پیاوی دەربەدەر بۆیە ناڵەم تێکەڵی نەی کردووە شیوەنێکم پێیە نەی نەیکردووە لێم گەڕێ با دەربڕم سۆزی دەروون لێم گەڕێ تا هەڵوەرێنم ئەشکی ڕوون شیوەنی من شیوەنی ئینسانییە بانگی ئازادی و گڕووی یەکسانییە شیوەنی من شینی کوردی بێ بەشە ئەو گەلەی حاشا دەکەن لێی و هەشە با لە زارم بێتە دەر پشکۆی شێعر با فراوانتر بکەم ئاسۆی شێعر پارچە گۆشتێکە دڵی من ڕوو نییە ناڵەناڵی من درەنگە و زوو نییە دەردی دووری کوشتمی دەردی هوشیاری و سەبووری کوشتمی یادی یاران و وڵاتم ڕۆژ و شەو لێی حەرام کردم قەرار و خورد و خەو خەمڕەوێنێک لێرە من ناکەم بەدی چۆن پەنا بۆ مەی نەبەم، ساقی! ئەدی!؟ نابینم ناسیاو و دۆست و یاری خۆم نابینم خاک و وڵات و شاری خۆم ڕوو لەهەر لایەک دەکەم نامۆیە بۆم نابینم جێژوان و کەونە لانی خۆم شەو دەکێشم شەونخوونی و بێ خەوی ڕۆژ دەچێژم دەرد و داخی بێ ئەوی چۆن نەناڵێ ئەو دڵەی پڕ هەستی من؟ چۆن لە ئەژنۆ ببنەوە دوو دەستی من؟ چۆن نەناڵێ ئەو دڵە ئەنگاوتەیە؟ بەرد لە بەردی بێتەوە دەنگی هەیە زامی ناسۆری جوداییم چێشتووە هەرچی خۆشم ویستووە جێم هێشتووە هەڵبڕاوم من لە یاری نازەنین دەرکراوم من لە خاکی دڵنشین بوومە ئاوارە و پەڕیوەی دووروڵات کەوتمە نێو وردەداوی ڕێی نەجات بەکرە شۆفارە ئەوی مووخەی چنیم زیی مەم و زینان وڵاتی لێ تەنیم کەوتمە نێو چاڵی دیلی وەک کاکە مەمێ یایە زین لە کوێیە هاواری کەمێ! کوا قەرە تاژدین، چەکۆ و عرفۆ لە کوێن؟! بێنە هانام وەک پڵینگی چنگ بەخوێن 'لاس'ە شۆڕێک بووم غەنیمی دوژمنان ئێستە ئەنگواوم بەتیری چڵکنان وام بەتەنیایی لەنێو خوێندا شەڵاڵ کوانێ عێل و کوانێ خانزاد و خەزاڵ؟! زۆر لەمێژە نارەناری منی نەبیست هەروەکوو 'شەمزین'، 'شەمیلە'ی خۆش ئەویست وەک 'سیامەند'ێ لە چۆل و بەندەنێ جەرگی لەت کردم پەلی دارەبەنێ شەتڵی جواناوم منی ساردەبرین کوا 'خەج'م تا بۆم بگێڕێ گەرمەشین؟! مانگی 'کانوونێ بەچلوان دەرکرام' وەک 'برایم' لەو وڵاتە ڕاو نرام کوا 'پەریخان' بەند و باوم بۆ بڵێ؟! بۆ نەسووتێم نەبمە پۆلووی سەر کڵێ؟! ئەو لە زۆزان، من لە ئارانێ دەژیم کێ دەڵێ ئەمنیش وەلی دێوانە نیم؟! کوردەواری، ئەی وڵاتە جوانەکەم! ڕۆڵەکەم! خێزانەکەم! باوانەکەم! ئەی ئەوانەی قەت لەبیرم ناچنەوە ئێستە بمبینن ئەرێ دەمناسنەوە؟ ڕۆژگار هاڕیومی وەک ئەسپۆنی ورد هێز و توانای لێ بڕیوم دەردەکورد بوومە گەپچاڕ و دەکەن گاڵتان بە من ئەو ڕمووزنەی زەندەقی چووبوو لە من ئەی ڕەفیقان، ئەی عەزیزانی وڵات! ئەی برای هاوسەنگەری جەرگەی خەبات! گەر دەناڵێنم، ئەمن پەککەوتە نیم تێ دەکۆشم بۆ وەسڵ تاکوو دەژیم کۆششی من زۆر بەجێیە و زۆر ڕەوا چونکە قانوونی تەبیعەت وایە، وا: هەر کەسی کو دوور ماند ئەز ئەسڵێ خیش باز جوویەد ڕووزێگارێ وەسڵێ خیش ڕێگە دەبڕم، کوانێ هەنگاوم شلە ڕاستە بێ هێزم، دەکەم ئەمما مەلە هەر دەپێوم کێو و شاخ و چۆڵ و دەشت دێم بەرەو کوێستان بەرەو باخی بەهەشت دێم بەرەو زیخ و چەو و کانیاوی خۆم چۆن لەوانە وەردەگێڕم چاوی خۆم دێم بەرەو ئەو دار و بەرد و بەندەنە دێم بەرەو ئەو باخ و مێرگ و چیمەنە دێم بەرەو زوورک و تەلان و کەند و لەند دێم بەرەو بژوێن و زەنوێر و زەمەند دێم بەرەو پاناوک و هەوراز و نشێو دێم بەرەو ئەشکەوت و زەندۆڵ و پەسێو دێم بەرەو بەفر و چلوورە و بەستەڵەک دێم بەرەو شیخاڵ و ڕێچکە و ڕەشبەڵەک دێم بەرەو لێڕ و چڕ و بەستێن و چۆم دێم بەرەو هەڵدێر و گێژ و بەند و گۆم دێم بەرەو هۆبە و هەواری باسەفا دێم بەرەو لادێ، بەرەو کانگەی وەفا دێم ببینم نیشتمان و زێدەکەم دێم ببینم خزم و کاک و دێدەکەم دێم و دەگرم بازی بێری شۆخ و شەنگ دیم و دەگرم دەستی دۆی جوان و چەلەنگ *دێم و گوێ بۆ بەیت و لاوک هەڵدەخەم گوێم لەوانە بێتەوە، من هەڵدەخەم* دێم گراویی خۆم لە باوەش وەرگرم دێم نەهێڵم بەرهەڵست و بەرگرم دێم و هەڵدەمژم شنەی کوێستانی کورد دێم و دەچمە شەوڕنی بێستانی کورد دێم و دەشکێنم لەوێ جامی شەراب وردەماچ بن نامێنێ تامی شەراب** دێم و ناترسم لە پەرژینی بە زی هەر پەری سەرکەوت و دێوەزمە بەزی تا بمێنێ نووری چاو و هێزی پێم [دێم و دێم و دێم و دێم و دێم و دێم دێم هەتا هەمبێ بڕست و بیر و هۆش گەر گلاشم، کوردەواری و ئێوە خۆش!]
Na meço, cwanê meço, wawe meço? To firîwî zêr û zîwî wan mexo Ew hewesbazane cêy mitmane nîn Her dezanin gul çinîn û bey rinîn Wa were dey wa were nêzîk be lêm Bimdeye mey bimdeye mey ta delêm Mestê mestem saqîya destem bigîr Ta neyoftadem z pa destem bigîr Ca ke serxoş bûm be dengêkî newî Bot delêm ew şê’re berzey mewlewî Bişnew ez ney çun hikayet mîkuned Wez codayîha şêkayet mîkuned Gwêm deye ey dîdemestî qît û qoz Ta binalênim wekû bilwêr besoz Nabê qet naley cudayî bê eser Ca çi ney bîka çi pyawî derbeder Boye nalem têkelî ney kirduwe Şîwenêkim pêye ney neykirduwe Lêm gerê ba derbirim sozî derûn Lêm gerê ta helwerênim eşkî rûn Şîwenî min şîwenî însanîye Bangî azadî û girûy yeksanîye Şîwenî min şînî kurdî bê beşe Ew geley haşa deken lêy û heşe Ba le zarim bête der pişkoy şê’ir Ba firawantir bikem asoy şê’ir Parçe goştêke dilî min rû nîye Nalenalî min direnge û zû nîye Derdî dûrî kuştimî Derdî huşyarî û sebûrî kuştimî Yadî yaran û wilatim roj û şew Lêy heram kirdim qerar û xurd û xew Xemrewênêk lêre min nakem bedî Çon pena bo mey nebem, saqî! edî!? Nabînim nasyaw û dost û yarî xom Nabînim xak û wilat û şarî xom Rû leher layek dekem namoye bom Nabînim cêjwan û kewne lanî xom Şew dekêşim şewnxûnî û bê xewî Roj deçêjim derd û daxî bê ewî Çon nenalê ew diley pir hestî min? Çon le ejno bibnewe dû destî min? Çon nenalê ew dile engawteye? Berd le berdî bêtewe dengî heye Zamî nasorî cudayîm çêştuwe Herçî xoşim wîstuwe cêm hêştuwe Helbirawim min le yarî nazenîn Derkirawim min le xakî dilinşîn Bûme aware û perîwey dûrulat Kewtime nêw wirdedawî rêy necat Bekire şofare ewî mûxey çinîm Zîy mem û zînan wilatî lê tenîm Kewtime nêw çalî dîlî wek kake memê Yaye zîn le kwêye hawarî kemê! Kwa qere tajdîn, çeko û ’irfo le kwên?! Bêne hanam wek pilîngî çing bexwên 'las'e şorêk bûm xenîmî dujminan Êste engiwawim betîrî çilkinan Wam betenyayî lenêw xwênda şelal Kwanê ’êl û kwanê xanzad û xezal?! Zor lemêje narenarî minî nebîst Herwekû 'şemzîn', 'şemîle'y xoş ewîst Wek 'syamend'ê le çol û bendenê Cergî let kirdim pelî darebenê Şetlî cwanawim minî sardebrîn Kwa 'xec'm ta bom bigêrê germeşîn?! Mangî 'kanûnê beçliwan derkiram' Wek 'biraym' lew wilate raw niram Kwa 'perîxan' bend û bawim bo bilê?! Bo nesûtêm nebme polûy ser kilê?! Ew le zozan, min le aranê dejîm Kê delê emnîş welî dêwane nîm?! Kurdewarî, ey wilate cwanekem! Rolekem! xêzanekem! bawanekem! Ey ewaney qet lebîrim naçnewe Êste bimbînin erê demnasnewe? Rojgar harîwmî wek esponî wird Hêz û twanay lê birîwim derdekurd Bûme gepçar û deken galtan be min Ew rimûzney zendeqî çûbû le min Ey refîqan, ey ’ezîzanî wilat! Ey biray hawsengerî cergey xebat! Ger denalênim, emin pekkewte nîm Tê dekoşim bo wesil takû dejîm Koşşî min zor becêye û zor rewa Çunke qanûnî tebî’et waye, wa: Her kesî ku dûr mand ez eslê xîş Baz cûyed rûzêgarê weslê xîş Rêge debirim, kwanê hengawim şile Raste bê hêzim, dekem emma mele Her depêwim kêw û şax û çol û deşt Dêm berew kwêstan berew baxî beheşt Dêm berew zîx û çew û kanyawî xom Çon lewane werdegêrim çawî xom Dêm berew ew dar û berd û bendene Dêm berew ew bax û mêrg û çîmene Dêm berew zûrk û telan û kend û lend Dêm berew bijwên û zenwêr û zemend Dêm berew panawik û hewraz û nişêw Dêm berew eşkewt û zendol û pesêw Dêm berew befir û çilûre û bestelek Dêm berew şîxal û rêçke û reşbelek Dêm berew lêr û çir û bestên û çom Dêm berew heldêr û gêj û bend û gom Dêm berew hobe û hewarî basefa Dêm berew ladê, berew kangey wefa Dêm bibînim nîştiman û zêdekem Dêm bibînim xizim û kak û dêdekem Dêm û degirim bazî bêrî şox û şeng Dîm û degirim destî doy cwan û çeleng *dêm û gwê bo beyt û lawik heldexem Gwêm lewane bêtewe, min heldexem* Dêm girawîy xom le baweş wergirim Dêm nehêlim berhelist û bergirim Dêm û heldemjim şiney kwêstanî kurd Dêm û deçme şewrnî bêstanî kurd Dêm û deşkênim lewê camî şerab Wirdemaç bin namênê tamî şerab** Dêm û natirsim le perjînî be zî Her perî serkewt û dêwezme bezî Ta bimênê nûrî çaw û hêzî pêm [dêm û dêm û dêm û dêm û dêm û dêm Dêm heta hembê birist û bîr û hoş Ger gilaşim, kurdewarî û êwe xoş!]