Ebdula Peşêw
لە ڕوخساری شیعر گەڕێن، خەمخواری کورد تا کرێت و ناشیرین بێ ڕوخساری کورد منداڵ و شێت ڕاستگۆن منیش منداڵێکی سەر سپیم و سەرشێتێکی لاساری کورد زارم شیعری پێدا نایێ لە هەژمەتی ورگ و قەڵەم چاو شۆڕانی دەرباری کورد وەک کاولی چەقەنەیان هەدا نادا بۆ گەمبۆڵ و جەللادانی قۆچداری کورد... خەونێکم دی: لەم خەوەدا ئاهرومەزدە گەڕا بۆوە نیشتیمانی کەڤناری کورد هەوری ئاسمان لاڵوپاڵ بوو لەبەر زرمەی گەڕی شایی و هاتوهەوی شاسواری کورد! بەیانییان ئاوێزانی گزنگ دەبووم تێمدەچریکاند بۆ خاک، ئاڵا، ئاکاری کورد ئێوارانیش ڕێی ژوانم گوڵڕێژ دەکرد بۆ کوڕگەل و کیژوکاڵی دڵداری کورد گوتم: ئۆخەی خۆ لۆتییەکەی بەغدای ڕاونا خڕکەبەردو خوترەداری هەژاری کورد. ئۆخەی ڕێگەی گەڕانەوەم، ئۆخەی بێرکۆت ١ ئۆخەی بێشەو چەم و کێڵگەو بەیاری کورد ئۆخەی ئاسمان ئۆخەی زەوی، ئەستێرە و مانگ ئۆخەی هاوین، پایز، زستان، بەهاری کورد ئۆخەی ماچی ئازیزانی ڕوو هەتاوگاز ئەشکی عومرێک چاوەنواڕی دیداری کورد... ئۆخەی ئاوی زنە و کانی، دۆی کوندەڵان ئۆخەی خەوی بن سابات و دەواری کورد ئۆخەی مەرگی ناو ئازیزان چوونە ژوانی تاهەتایەی خاک و خۆڵی بۆنداری کورد! لەم خەوەدا هاوارم کرد «خەونە، مەڕۆ» لە خەویشدا خوا نەهاتە هاواری کورد! کاتێ هەستام، چ ببینم؟ تەراتێنە؛ تەراتێنی گۆڕهەڵکەنە و کەمتیاری کورد! نە کرمم بچمە ژێر زەوی نە باڵدارم بچمە ئاسمان ئەدی چبکەم، کردگاری کورد؟ دەکشێمەوە - تەوری تکریت چاوەڕێمە دەڕۆمە پێش - ڕەببانی و حیکمەتیاری کورد ٢ ئەوان هەردووک، دەمی تیژی یەک مەقەستن بۆ بڕینی بەندی دڵی داخداری کورد: چاو لە بەغدا قوون لە تاران گوێچکە لە شام لە ئەنقەرەش قەمتەر کران کەوماری کورد! لە زمان و سەر بێزارم... دیسان چاوم لە ئێوەیە زارۆیانی نەداری کورد سەرێکی دی بە ئەستۆوە بنوسێنن زمانێکی دی بخەنە ناو زاری کورد لە دایکبن هەتا ئێوە نێنە دونیا خوێنی تازەی تێ ناگەڕێ دەماری کورد. پارێز بکەن، لە سفلسی بیری دەڵبی بنپژاومان لە ئایدزی ڕەفتاری کورد گومان بکەن لەمان، لەوان، لە دار، لە بەرد گەرنا لە کێ وەپاشکەوتوون سەرداری کورد؟ لە دامێنی کێن سەرخێڵی هوتۆ و توچچی ٣ داشەهارەی هەرچوار دەور و کەناری کورد؟ ئەو بۆکاسە ٤ و پۆڵ پۆتانە ٥ لە کوێوە دێن بۆ گێڕانی ئاشەخوێن و کوشتاری کورد؟ «لە دایک بن کوڕانی سەدەی ئایندە هەڵۆیانی گەردەنبەرزی کۆساری کورد لە دایکبن هەڵگرانی چرای زەردەشت پەریزادە و شۆڕەسواری دێ و شاری کورد لە دایکبن ژەنگی مێژوو داپۆشۆرن با گوێی دنیا بئەنگێوێ بڕیاری کورد!» ١. بێرکۆت: ناوی ئەو گوندەیە کە پەشێو لێی لە دایکبووە ٢- ڕەببانی و حیکمەتیار: جوتێک سەرکردەی بە خوێنی سەری یەک تینووی ئەفغانستانن. ٣. هۆتۆ و توچچی: دوو هۆزن لە ڕواندە و بوروندی دوژمنی سەرسەختی یەک و هۆی ماڵوێرانی ئەو دوو وڵاتەن. ٤. بۆکاسە: سەرۆکی کۆلکەخوێندەوار و دواتر ئیمپڕاتۆڕی خوێنمژی ئەفریقای سێنترال ١٩٦٦-١٩٧٩. ٥- پۆڵ پۆت: سەرۆکی کەمبۆدیا کە لە (١٩٧٥ - ١٩٧٩) بە ناوی کۆمۆنیزم دوو - سێ ملیۆن کەسی «شارنشینی تەمبەڵ» و «بورژوا»ی حەواڵەی ئەو دنیا کرد. فەرهەنگۆک؛ هەژمەت؛ سوێ، داخ، حەسرەت گەمبۆڵ؛ گۆڵەسەگی پیر کەڤنار؛ دێرین، زۆر کۆن خوترەدار؛ داری ئەستوور و پتەو بێرکۆت؛ یەکێک لە دێیەکانی سەر بە هەولێرە، (زێدی شاعیر) ڕووهەتاوگاز؛ ڕوخساری هەتاوبردوو دۆی کوندەڵان؛ دۆی مەشکە دەوار؛ چادر، خێوەت، ڕەشماڵ تەراتێن؛ ڕاکردن و غاردان قەمتەر کردن؛ بەستنی دەمی حەیوان کەومار؛ جۆرە مارێکە دەنگێکی تایبەتی هەیە و وەک کەو دەخوێنێ سفلس؛ سفلیس نەخۆشێکی شوێنی نێرینەیی پیاوانە کە بە هۆی نزیکی دەگەڵ ژنی خراپە دێتە پێشێ. دەڵب؛ فشوفۆڵ بنپژاو؛ بە واتای کچێکە کە کچێنی خۆی دۆڕاندبێ، لێرەدا بیرێکە کە ببێتە هۆی ئابڕووچوون ڕەببانی و حیکمەتیار؛ جووتێک سەرکردەی بە خوێنی سەری یەک تینووی ئەفغانستانن. هوتۆ و توچچی؛ دوو هۆزن لە ڕواندە و بوروندی. دوژمنی سەرسەختی یەک و هۆی ماڵوێرانی ئەو دوو وڵاتەن. بۆکاسە؛ سەرۆکی کۆلکەخوێندەوار و دواتر ئیمپراتۆری خوێنمژی ئەفریقای سێنترال (١٩٦٦-١٩٧٩) پۆڵ پۆت؛ سەرۆکی کەمبۆدیا کە لە (١٩٧٥-١٩٧٩) بە ناوی کۆمۆنیزم دوو - سێ ملیۆن کەسی «شارنشینی تەمبەڵ» و «بورژوا»ی حەواڵەی ئەو دنیا کرد. سەرچاوەی دەق: https://allekok.ir
Le ruxsarî şî’ir gerên, xemxiwarî kurd Ta kirêtû naşîrîn bê ruxsarî kurd Mindalû şêt rastigon Minîş mindalêkî ser sipîmû Serşêtêkî lasarî kurd Zarim şî’rî pêda nayê Le hejmetî wirgû qelem çaw şoranî derbarî kurd Wek kawlî çeqeneyan heda nada Bo gembolû celladanî qoçdarî kurd... Xewnêkim dî: Lem xeweda ahrumezde gera bowe Nîştîmanî kevnarî kurd Hewrî asman lalupal bû Leber zirmey gerî şayîw Hatuhewî şaswarî kurd! Beyanîyan awêzanî gizing debûm Têmdeçrîkand bo xak, ala, akarî kurd Êwaranîş rêy jwanim gulrêj dekird Bo kurgelû kîjukalî dildarî kurd Gutim: oxey xo lotîyekey bexday rawna Xirkeberdu xutredarî hejarî kurd. Oxey rêgey geranewem, oxey bêrkot 1 Oxey bêşew çemû kêlgew beyarî kurd Oxey asman Oxey zewî, estêrew mang Oxey hawîn, payz, zistan, beharî kurd Oxey maçî azîzanî rû hetawgaz Eşkî ’umrêk çawenwarî dîdarî kurd... Oxey awî zinew kanî, doy kundelan Oxey xewî bin sabatû dewarî kurd Oxey mergî naw azîzan Çûne jwanî tahetayey Xakû xolî bondarî kurd! Lem xeweda hawarim kird «xewne, mero» Le xewîşda xwa nehate hawarî kurd! Katê hestam, çi bibînim? teratêne; Teratênî gorhelkenew kemtyarî kurd! Ne kirmim biçme jêr zewî Ne baldarim biçme asman Edî çibkem, kirdigarî kurd? Dekşêmewe - tewrî tikirît çawerême Derome pêş - rebbanîw hîkmetyarî kurd 2 Ewan herdûk, Demî tîjî yek meqestin Bo birînî bendî dilî daxdarî kurd: Çaw le bexda Qûn le taran Gwêçke le şam Le enqereş qemter kiran kewmarî kurd! Le zimanû ser bêzarim... Dîsan çawim le êweye Zaroyanî nedarî kurd Serêkî dî be estowe binusênin Zimanêkî dî bixene naw zarî kurd Le daykibin heta êwe nêne dunya Xwênî tazey tê nagerê demarî kurd. Parêz biken, Le siflisî bîrî delbî binpijawman Le aydizî reftarî kurd Guman biken leman, lewan, le dar, le berd Gerna le kê wepaşkewtûn serdarî kurd? Le damênî kên serxêlî hutow tuççî 3 Daşeharey herçiwar dewrû kenarî kurd? Ew bokase 4û pol potane 5 le kwêwe dên Bo gêranî aşexwênû kuştarî kurd? «le dayk bin kuranî sedey aynde Heloyanî gerdenberzî kosarî kurd Le daykibin helgiranî çiray zerdeşt Perîzadew şoreswarî dêw şarî kurd Le daykibin jengî mêjû dapoşorin Ba gwêy dinya bi’engêwê biryarî kurd!» 1. bêrkot: nawî ew gundeye ke peşêw lêy le daykibuwe 2- rebbanîw hîkmetyar: cutêk serkirdey be xwênî serî yek tînûy efxanistanin. 3. hotow tuççî: dû hozin le rwandew burundî dujminî sersextî yekû hoy malwêranî ew dû wilaten. 4. bokase: serokî kolkexwêndewarû dwatir împiratorî xwênmijî efrîqay sêntiral 1966-1979. 5- pol pot: serokî kembodya ke le (1975 - 1979) be nawî komonîzim dû - sê milyon kesî «şarinşînî tembel»û «burjiwa»y hewaley ew dinya kird. Ferhengok; Hejmet; swê, dax, hesret Gembol; golesegî pîr Kevnar; dêrîn, zor kon Xutredar; darî estûrû pitew Bêrkot; yekêk le dêyekanî ser be hewlêre, (zêdî şa’îr) Rûhetawgaz; ruxsarî hetawbirdû Doy kundelan; doy meşke Dewar; çadir, xêwet, reşmal Teratên; rakirdnû xardan Qemter kirdin; bestinî demî heywan Kewmar; core marêke dengêkî taybetî heyew wek kew dexwênê Sifils; siflîs nexoşêkî şwênî nêrîneyî pyawane ke be hoy nizîkî degel jinî xirape dête pêşê. Delb; fişufol Binpijaw; be watay kiçêke ke kiçênî xoy dorandibê, lêreda bîrêke ke bibête hoy abrûçûn Rebbanîw hîkmetyar; cûtêk serkirdey be xwênî serî yek tînûy efxanistanin. Hutow tuççî; dû hozin le rwandew burundî. dujminî sersextî yekû hoy malwêranî ew dû wilaten. Bokase; serokî kolkexwêndewarû dwatir împiratorî xwênmijî efrîqay sêntiral (1966-1979) Pol pot; serokî kembodya ke le (1975-1979) be nawî komonîzim dû - sê milyon kesî «şarinşînî tembel»û «burjiwa»y hewaley ew dinya kird. Serçawey deq: https://allekok.ir