Saqîname

Diyalekt: Soranî 1614
ئەی ئەو کەسەی دەتپەرستم و لێم ونی
تۆ خودا نی، تۆ خۆشەویستی منی
لە ئاسمان نی تا وێت ڕانەگا دەستم
لە قاف نی کاڵەی ئاسنت بۆ هەڵبەستم
تۆی لە من ون کرد و منی لە تۆ دوور
ئەو بستۆکەی دوژمن ناوی نا سنوور

نا مەچۆ، جوانێ مەچۆ، واوە مەچۆ؟
تۆ فریوی زێڕ و زیوی وان مەخۆ
ئەو هەوەسبازانە جێی متمانە نین
هەر دەزانن گوڵ چنین و بەی ڕنین
وا وەرە دەی وا وەرە نێزیک بە لێم
بمدەیە مەی بمدەیە مەی تا دەڵێم
مەستێ مەستەم ساقییا دەستەم بگیر
تا نەیۆفتادەم ز پا دەستەم بگیر

جا کە سەرخۆش بووم بە دەنگێکی نەوی
بۆت دەڵێم ئەو شێعرە بەرزەی مەولەوی
بشنەو ئەز نەی چون حکایەت میکونەد
وەز جۆداییها شێکایەت میکونەد
گوێم دەیە ئەی دیدەمەستی قیت و قۆز
تا بناڵێنم وەکوو بلوێر بەسۆز
نابێ قەت ناڵەی جودایی بێ ئەسەر
جا چ نەی بیکا چ پیاوی دەربەدەر

بۆیە ناڵەم تێکەڵی نەی کردووە
شیوەنێکم پێیە نەی نەیکردووە
لێم گەڕێ با دەربڕم سۆزی دەروون
لێم گەڕێ تا هەڵوەرێنم ئەشکی ڕوون
شیوەنی من شیوەنی ئینسانییە
بانگی ئازادی و گڕووی یەکسانییە
شیوەنی من شینی کوردی بێ بەشە
ئەو گەلەی حاشا دەکەن لێی و هەشە
با لە زارم بێتە دەر پشکۆی شێعر
با فراوانتر بکەم ئاسۆی شێعر
پارچە گۆشتێکە دڵی من ڕوو نییە
ناڵەناڵی من درەنگە و زوو نییە
دەردی دووری کوشتمی
دەردی هوشیاری و سەبووری کوشتمی
یادی یاران و وڵاتم ڕۆژ و شەو
لێی حەرام کردم قەرار و خورد و خەو
خەمڕەوێنێک لێرە من ناکەم بەدی
چۆن پەنا بۆ مەی نەبەم، ساقی! ئەدی!؟

نابینم خاک و وڵات و شاری خۆم
نابینم ناسیاو و دۆست و یاری خۆم
ڕوو لەهەر لایەک دەکەم نامۆیە بۆم
نابینم جێژوان و کەونە لانی خۆم

شەو دەکێشم شەونخوونی و بێ خەوی
ڕۆژ دەچێژم دەرد و داخی بێ ئەوی
چۆن نەناڵێ ئەو دڵەی پڕ هەستی من؟
چۆن لە ئەژنۆ ببنەوە دوو دەستی من؟
چۆن نەناڵێ ئەو دڵە ئەنگاوتەیە؟
بەرد لە بەردی بێتەوە دەنگی هەیە
ژانی ناسۆری جوداییم چێشتووە
هەرچی خۆشم ویستووە جێم هێشتووە
هەڵبڕاوم من لە یاری نازەنین
دەرکراوم من لە خاکی دڵنشین
بوومە ئاوارە و پەڕیوەی دووروڵات
کەوتمە نێو وردەداوی ڕێی نەجات

بوومە ئاوارە و پەڕیوەی دووروڵات
کەوتمە نێو وردەداوی ڕێی نەجات
کوردەواری، ئەی وڵاتە جوانەکەم!
ڕۆڵەکەم! خێزانەکەم! باوانەکەم!
ئەی ئەوانەی قەت لەبیرم ناچنەوە
ئێستە بمبینن ئەرێ ئەمناسنەوە؟
ئەی ڕەفیقان، ئەی عەزیزانی وڵات!
ئەی برای هاوسەنگەری جەرگەی خەبات!
گەر دەناڵێنم، ئەمن پەککەوتە نیم
تێ دەکۆشم بۆ وەسڵ تاکوو دەژیم
کۆششی من زۆر بەجێیە و زۆر ڕەوا
چونکە قانوونی تەبیعەت وایە، وا
هەر دەپێوم کێو و شاخ و چۆڵ و دەشت
دێم بەرەو کوێستان بەرەو باخی بەهەشت
دێم بەرەو هۆبە و هەواری باسەفا
دێم بەرەو لادێ، بەرەو کانگەی وەفا
تا بمێنێ نووری چاو و هێزی پێم
دێم و دێم و دێم و دێم و دێم و دێم
دێم هەتا هەمبێ بڕست و بیر و هۆش
گەر گلاشم، کوردەواری و ئێوە خۆش!
Ey ew kesey detperistim û lêm winî
To xuda nî, to xoşewîstî minî
Le asman nî ta wêt ranega destim
Le qaf nî kaley asinit bo helbestim
Toy le min win kird û minî le to dûr
Ew bistokey dujmin nawî na sinûr

Na meço, cwanê meço, wawe meço?
To firîwî zêr û zîwî wan mexo
Ew hewesbazane cêy mitmane nîn
Her dezanin gul çinîn û bey rinîn
Wa were dey wa were nêzîk be lêm
Bimdeye mey bimdeye mey ta delêm
Mestê mestem saqîya destem bigîr
Ta neyoftadem z pa destem bigîr

Ca ke serxoş bûm be dengêkî newî
Bot delêm ew şê’re berzey mewlewî
Bişnew ez ney çun hikayet mîkuned
Wez codayîha şêkayet mîkuned
Gwêm deye ey dîdemestî qît û qoz
Ta binalênim wekû bilwêr besoz
Nabê qet naley cudayî bê eser
Ca çi ney bîka çi pyawî derbeder

Boye nalem têkelî ney kirduwe
Şîwenêkim pêye ney neykirduwe
Lêm gerê ba derbirim sozî derûn
Lêm gerê ta helwerênim eşkî rûn
Şîwenî min şîwenî însanîye
Bangî azadî û girûy yeksanîye
Şîwenî min şînî kurdî bê beşe
Ew geley haşa deken lêy û heşe
Ba le zarim bête der pişkoy şê’ir
Ba firawantir bikem asoy şê’ir
Parçe goştêke dilî min rû nîye
Nalenalî min direnge û zû nîye
Derdî dûrî kuştimî
Derdî huşyarî û sebûrî kuştimî
Yadî yaran û wilatim roj û şew
Lêy heram kirdim qerar û xurd û xew
Xemrewênêk lêre min nakem bedî
Çon pena bo mey nebem, saqî! edî!?

Nabînim xak û wilat û şarî xom
Nabînim nasyaw û dost û yarî xom
Rû leher layek dekem namoye bom
Nabînim cêjwan û kewne lanî xom

Şew dekêşim şewnxûnî û bê xewî
Roj deçêjim derd û daxî bê ewî
Çon nenalê ew diley pir hestî min?
Çon le ejno bibnewe dû destî min?
Çon nenalê ew dile engawteye?
Berd le berdî bêtewe dengî heye
Janî nasorî cudayîm çêştuwe
Herçî xoşim wîstuwe cêm hêştuwe
Helbirawim min le yarî nazenîn
Derkirawim min le xakî dilinşîn
Bûme aware û perîwey dûrulat
Kewtime nêw wirdedawî rêy necat

Bûme aware û perîwey dûrulat
Kewtime nêw wirdedawî rêy necat
Kurdewarî, ey wilate cwanekem!
Rolekem! xêzanekem! bawanekem!
Ey ewaney qet lebîrim naçnewe
Êste bimbînin erê emnasnewe?
Ey refîqan, ey ’ezîzanî wilat!
Ey biray hawsengerî cergey xebat!
Ger denalênim, emin pekkewte nîm
Tê dekoşim bo wesil takû dejîm
Koşşî min zor becêye û zor rewa
Çunke qanûnî tebî’et waye, wa
Her depêwim kêw û şax û çol û deşt
Dêm berew kwêstan berew baxî beheşt
Dêm berew hobe û hewarî basefa
Dêm berew ladê, berew kangey wefa
Ta bimênê nûrî çaw û hêzî pêm
Dêm û dêm û dêm û dêm û dêm û dêm
Dêm heta hembê birist û bîr û hoş
Ger gilaşim, kurdewarî û êwe xoş!

Rapora çewtî