Teyrokê

حەسەن دەرزی Hesen Derzî
Diyalekt: Soranî 2170
Dagirtin 
دێتەوە بێتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ
وەی هێشتا دوورە و دەخوێنێ
ئەرێ من سەرم بە فیدای ئەو تەیرە بێ گوڵم
ئای کە نیشانەی بەهار دێنێ

دێتەوە بێتەوە تەیرەکەی قەندیلێ
وەی بەو تەیرەم دەڵێن هەڵۆیە
ئەرێ من لەبەر شاباڵی دەمرم گوڵم
سەربەرز و سەربەخۆیە
ئەرێ دوور دەڕوانێ بۆ ژیان حەیات
ئای لە بەرزی نیشتەجێیە

دێتەوە بێتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ
وەی بە فڕینی خاسەکەوە
ئەرێ دیارن لە دوور دەخوێنن گوڵم
سەرسەوزێکیان پێشڕەوە
ئەرێ قاسپەی کەو لە کوێستان دێ حەیات
لە ئاسمان و عەرزەوە
چیرۆکی گۆرانیی تەیرۆکێ
بە گوتەی 'خدر حەسەن'ی ١٠٠ ساڵەی خەڵکی دارەلەک، خڕناڵ خەڵکی گوندی 'گاپیس'ی ناوچەی شاروێرانی مەهاباد بووە. لە وتووێژێکدا کە ١٦ی ١٠ی ١٣٦٥ی هەتاوی لەگەڵم کردووە، ئەو داستانەی گێڕاوە: "خڕناڵ و هەڵکەتی [دوو بەیتبێژی ناوچەی موکریان] جارێکی دەچنە ئاوایی 'گردک سپییان' بۆ داوەتێ. لەوێ هەڵکەتی ئاشقی بێوەژنێکی دەبێ، سێ برای دەبن؛ نایدەنێ. لەوێوە دەچنە خزمەت میری ڕەواندزێ. میر خۆشخوانێکی دەبێ. لێیان دەپرسێ چ کارەن و لە کوێ ڕا هاتوون؟ دەڵێن لە کوێستانێ ڕا هاتووین و کوتنێ دەڵێین. میر دەڵێ ئەوەش خۆشخوانی منە. ئەگەر چاکترتان زانی ئەوە ڕاتان دەگرم. دەودەمیدا دەستەیەک تەیر لە گەرمێنێ ڕا بەرەو کوێستان دەگەڕێنەوە. هەڵکەتی بە خڕناڵ دەڵێ ئەمن لە گەرمێنێڕا بە پێهەڵکوتن دەیهێنمە ئێرە و ئەتۆش لێرەڕا بیبە بەحرێ [گۆلی ورمێ]. 'تەیرۆکێ' ئەودەمی ئەوان دایانناوە. میر خۆشخوانی خۆی بۆ ئەوان ڕووت دەکاتەوە. نامەیەکیش دەنووسی ئەو ژنەی بدەنێ. هەتا دێنەوە ژنە مێرد بە یەکی دیکە دەکا.
سەرچاوە: گەنجی سەر بە مۆر - ئەحمەدی بەحری
Dêtewe bêtewe teyrekey germênê
Wey hêşta dûre û dexwênê
Erê min serim be fîday ew teyre bê gulim
Ay ke nîşaney behar dênê

Dêtewe bêtewe teyrekey qendîlê
Wey bew teyrem delên heloye
Erê min leber şabalî demirim gulim
Serberz û serbexoye
Erê dûr derwanê bo jyan heyat
Ay le berzî nîştecêye

Dêtewe bêtewe teyrekey germênê
Wey be firînî xasekewe
Erê dyarin le dûr dexwênin gulim
Sersewzêkyan pêşrewe
Erê qaspey kew le kwêstan dê heyat
Le asman û ’erzewe
Çîrokî goranîy teyrokê
Be gutey 'xidir hesen'y 100 saley xelkî darelek, xirnal xelkî gundî 'gapîs'y nawçey şarwêranî mehabad buwe. le wituwêjêkda ke 16y 10y 1365y hetawî legelim kirduwe, ew dastaney gêrawe: "xirnal û helketî [dû beytibêjî nawçey mukiryan] carêkî deçne awayî 'girdik sipîyan' bo dawetê. lewê helketî aşqî bêwejnêkî debê, sê biray debin; naydenê. lewêwe deçne xizmet mîrî rewandizê. mîr xoşxiwanêkî debê. lêyan depirsê çi karen û le kwê ra hatûn? delên le kwêstanê ra hatûyn û kutnê delêyn. mîr delê eweş xoşxiwanî mine. eger çaktirtan zanî ewe ratan degirim. dewdemîda desteyek teyr le germênê ra berew kwêstan degerênewe. helketî be xirnal delê emin le germênêra be pêhelkutin deyhênme êre û etoş lêrera bîbe behrê [golî wirmê]. 'teyrokê' ewdemî ewan dayannawe. mîr xoşxiwanî xoy bo ewan rût dekatewe. nameyekîş denûsî ew jiney bidenê. heta dênewe jine mêrd be yekî dîke deka.
Serçawe: gencî ser be mor - ehmedî behrî

Rapora çewtî